Artikel 5.1 Ow: Wanneer heeft u een omgevingsvergunning nodig?

Artikel 5.1 Ow is de kern van het vergunningenstelsel: het noemt de activiteiten die verboden zijn zonder omgevingsvergunning. Komt een activiteit in dit artikel niet voor, en is zij ook niet vergunningplichtig gemaakt in de waterschapsverordening of de omgevingsverordening, dan is daarvoor geen omgevingsvergunning nodig.

Het artikel bestaat uit twee leden, en dat onderscheid is het eerste dat u moet vaststellen. Bij de activiteiten van het eerste lid geldt de vergunningplicht in beginsel altijd: alleen in gevallen die bij algemene maatregel van bestuur zijn aangewezen kan de activiteit zonder vergunning worden verricht. Bij het tweede lid is het omgekeerd: daar geldt de vergunningplicht juist alleen voor de gevallen die bij algemene maatregel van bestuur zijn aangewezen.

Vergunningplicht, tenzij (eerste lid)

Onder het eerste lid vallen de omgevingsplanactiviteit, de rijksmonumentenactiviteit, de ontgrondingsactiviteit, de stortingsactiviteit op zee, de Natura 2000-activiteit, de jachtgeweeractiviteit en de valkeniersactiviteit. Voor deze activiteiten is een vergunning de hoofdregel en zijn de vrijgestelde gevallen de uitzondering.

Alleen in aangewezen gevallen (tweede lid)

Het tweede lid gaat over de bouwactiviteit, de milieubelastende activiteit, de lozingsactiviteit op een oppervlaktewaterlichaam of een zuiveringtechnisch werk, de wateronttrekkingsactiviteit, de mijnbouwlocatieactiviteit, de beperkingengebiedactiviteit rond een weg, een waterstaatswerk, een luchthaven, een spoorweg of een installatie in een waterstaatswerk, en de flora- en fauna-activiteit. Voor die activiteiten moet u in de rijksbesluiten opzoeken of uw geval is aangewezen; dat gebeurt onder meer in het Besluit activiteiten leefomgeving en het Besluit bouwwerken leefomgeving.

Eén bouwplan, twee vergunningen

De bouwactiviteit en de omgevingsplanactiviteit zijn twee verschillende activiteiten. De vergunning voor de bouwactiviteit gaat over het bouwwerk zelf en de technische eisen daaraan. Past het bouwplan niet binnen het omgevingsplan, dan is er daarnaast een vergunning voor de omgevingsplanactiviteit nodig, en die gaat over de vraag of dit gebruik van deze locatie aanvaardbaar is. Beide kunnen in één aanvraag worden gecombineerd (artikel 5.7 Ow).

Een bakker wil zijn winkel uitbreiden met een aanbouw en daarin een grotere oven plaatsen. Voor de aanbouw is een vergunning voor de bouwactiviteit alleen nodig als dat geval in het Besluit bouwwerken leefomgeving is aangewezen. Laat het omgevingsplan op die plek geen uitbreiding toe, dan is er wel een vergunning voor de omgevingsplanactiviteit nodig. Voor de oven hangt het van het Besluit activiteiten leefomgeving af of de milieubelastende activiteit vergunningplichtig is of dat met een melding kan worden volstaan.

In de praktijk

• Voor de aanvrager: splits het plan eerst in activiteiten en zoek per activiteit het juiste lid op; één verbouwing kan meer dan één vergunningplicht raken.
• Voor de omgeving: vergunningvrij is niet regelvrij; ook zonder vergunningplicht blijven de regels van het omgevingsplan en van de rijksbesluiten gelden.

Welke gevallen kunnen worden vrijgesteld of aangewezen, bakent artikel 5.2 Ow af. Een vergunningplicht kan ook volgen uit de waterschapsverordening (artikel 5.3 Ow) of de omgevingsverordening (artikel 5.4 Ow). Wie op de aanvraag beslist, staat in de artikelen 5.8 tot en met 5.13 Ow. De omgevingsvergunning is een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht: de beslistermijn (artikel 4:13 Awb, voor de reguliere procedure uitgewerkt in artikel 16.64 Ow) en bezwaar en beroep volgen die wet.