Artikel 4.25 Ow: Werken langs een rijksweg: welke regels gelden?

Rond een weg ligt vaak een beperkingengebied: een zone waarin activiteiten niet zonder meer zijn toegestaan omdat zij de weg kunnen raken. Dit artikel bepaalt waarvoor de landelijke regels voor zulke activiteiten worden gesteld, namelijk om de staat en de werking van de weg te behoeden voor nadelige gevolgen van activiteiten op of rond die weg.

Daar hoort uitdrukkelijk ook een belang bij dat verder vooruitkijkt: het belang van verruiming of wijziging van de weg. Een activiteit die vandaag geen hinder geeft, kan een toekomstige verbreding onmogelijk of onnodig duur maken, en dat mag in de regels worden meegewogen.

De ondergrens

Het tweede lid geeft de minimumstrekking: de regels moeten verzekeren dat wegen doelmatig en veilig worden gebruikt. Dat gaat zowel over het verkeer dat er rijdt als over de werkzaamheden die ernaast plaatsvinden.

Welke wegen, en waar de regels staan

De rijksregels gaan in beginsel over wegen die bij het Rijk in beheer zijn; dat volgt uit de taakverdeling van artikel 2.3 Ow. Voor andere wegen stellen provincie, gemeente of waterschap zelf regels, in de omgevingsverordening, het omgevingsplan of de waterschapsverordening (artikel 4.1 Ow). De voorschriften zelf staan in het Besluit activiteiten leefomgeving. Welk beperkingengebied bij een weg hoort, wordt aangewezen en begrensd op grond van artikel 2.21a Ow.

Melding, vergunning of geen van beide

Veelvoorkomende activiteiten, zoals het leggen van kabels en leidingen, kunnen met algemene regels worden afgedaan. De rijksregels kunnen voorschrijven dat pas na een melding mag worden begonnen (artikel 4.4 Ow), en voor zwaardere gevallen een omgevingsvergunning verlangen op grond van artikel 5.1 Ow. Naast de concrete voorschriften geldt de specifieke zorgplicht, die zelfstandig kan worden gehandhaafd.

Twee regelsets door elkaar

Een activiteit langs een weg kan tegelijk onder andere regels vallen. Een bouwwerk in het beperkingengebied moet niet alleen de weg ongemoeid laten, maar ook passen binnen het omgevingsplan en binnen de rijksregels over bouwwerken (artikel 4.21 Ow). Dat zijn afzonderlijke toetsen die naast elkaar staan: wie aan de ene set voldoet, is daarmee niet klaar met de andere.

Een voorbeeld. Een aannemer moet een glasvezelkabel onder een rijksweg door brengen. De werkzaamheden vallen binnen het beperkingengebied van die weg. De eisen aan de uitvoering, de diepte en de afzetting staan in het Besluit activiteiten leefomgeving, en voor het werk kan een melding bij de wegbeheerder nodig zijn.

In de praktijk

• Voor de aannemer: stel eerst vast wie de weg beheert, want daarvan hangt af of rijksregels of decentrale regels gelden.
• Voor de eigenaar van een aangrenzend perceel: houd er rekening mee dat ook een plan dat buiten de weg blijft binnen het beperkingengebied kan vallen.

De grondslag staat in artikel 4.3 Ow. Voor beperkingengebiedactiviteiten bij een waterstaatswerk geldt artikel 4.23 Ow en voor een mijnbouwinstallatie in een waterstaatswerk artikel 4.26 Ow.