Artikel 4.21 Ow: Waar komen de bouwregels vandaan?

Dit artikel bepaalt waarvoor de landelijke regels over bouwwerken er zijn. Het gaat om de regels over bouwactiviteiten, sloopactiviteiten en het gebruik en het in stand houden van bouwwerken, die op grond van artikel 4.3 Ow worden gesteld. Zij dienen de veiligheid, de gezondheid, en duurzaamheid en bruikbaarheid.

Het tweede lid maakt dat concreter met een ondergrens. De regels moeten er in ieder geval toe strekken dat de minimumkwaliteit van bestaande en nieuw te bouwen bouwwerken is gewaarborgd, dat bouwwerken brandveilig worden gebruikt, dat de veiligheid en gezondheid in de directe omgeving van bouwen en slopen zijn gewaarborgd, en dat nieuwe bouwwerken en hun directe omgeving toegankelijk zijn voor mensen met een functiebeperking.

De normen staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving

In de wet staat geen enkele concrete eis. De voorschriften over constructie, brandveiligheid, energieprestatie, installaties, veilig slopen en de staat van bestaande bouwwerken staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving, met uitwerking in de Omgevingsregeling. Wie wil weten welke eis voor een bouwwerk geldt, moet dus dat besluit raadplegen; dit artikel zegt alleen welke belangen daarin herkenbaar moeten zijn.

Regels gelden ook zonder vergunning

Of voor een bouwwerk een omgevingsvergunning nodig is, is een andere vraag dan welke eisen eraan worden gesteld. De vergunningplicht volgt uit artikel 5.1 Ow en de aanwijzing van gevallen in de rijksregels. De rijksregels gelden ook bij een activiteit die vergunningvrij is; daarbij kan worden voorgeschreven dat pas mag worden begonnen na een melding (artikel 4.4 Ow). Een melding is iets anders dan een informatieplicht of een verplichting om gegevens te verstrekken: dat laatste zijn verplichtingen binnen de activiteit en geen voorwaarde om te mogen starten.

Ruimte voor een andere oplossing

De rijksregels zijn niet altijd dwingend in de vorm. Met een gelijkwaardige maatregel kan een voorschrift op een andere manier worden nagekomen als hetzelfde resultaat wordt bereikt (artikel 4.7 Ow). Daarnaast kan het bevoegd gezag voor een concreet geval een maatwerkvoorschrift stellen (artikel 4.5 Ow), en kan de gemeente binnen de ruimte die de rijksregels laten een maatwerkregel in het omgevingsplan opnemen (artikel 4.6 Ow).

Een voorbeeld. Een bewoner verbouwt een zolder tot slaapkamer. Ook als daarvoor geen omgevingsvergunning nodig is, gelden de eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving aan de draagconstructie, de vluchtroute en de rookmelders. Een alternatieve constructie kan worden toegepast als wordt aangetoond dat die minstens even veilig is.

In de praktijk

• Voor de bouwer: toets het ontwerp aan het Besluit bouwwerken leefomgeving en niet alleen aan het omgevingsplan; dat zijn twee verschillende sporen.
• Voor de eigenaar: houd rekening met de eisen aan bestaande bouwwerken, want die gelden doorlopend en niet alleen op het moment van bouwen.

De grondslag voor deze regels staat in artikel 4.3 Ow. Regels over het uiterlijk van bouwwerken komen juist van de gemeente (artikel 4.19 Ow), en de beoordelingsregels voor een aanvraag om een vergunning voor een bouwactiviteit staan in artikel 5.20 Ow.