Artikel 4.1 Ow: Wat mogen gemeente, waterschap en provincie regelen?

Regels over activiteiten in de fysieke leefomgeving hoeven niet van het Rijk te komen. Dit artikel maakt duidelijk dat de gemeente, het waterschap en de provincie zulke regels in hun eigen regeling kunnen opnemen: het omgevingsplan, de waterschapsverordening en de omgevingsverordening. Het gaat om activiteiten die gevolgen voor de fysieke leefomgeving hebben of kunnen hebben, dus de mogelijkheid van gevolgen is al genoeg.

Elk van die drie bestuurslagen heeft op grond van de artikelen 2.4 Ow, 2.5 Ow en 2.6 Ow een eigen regeling waarin de regels over de fysieke leefomgeving bij elkaar staan. Dat is voor wie iets wil ondernemen de winst van dit stelsel: niet langer een stapel losse verordeningen naast elkaar, maar per bestuurslaag een vindplaats.

Wat voor regels kan het zijn?

De wet laat de vorm open. Een regel kan een eis aan de uitvoering stellen, een verbod bevatten, een meldingsplicht invoeren of een vergunningplicht in het leven roepen; artikel 4.4 Ow gaat daarover. De regel moet wel dienen voor de doelen van de wet, zoals die in artikel 1.3 Ow zijn omschreven.

Een landelijke manier van meten

Het tweede lid geeft de minister de mogelijkheid om bij ministeriële regeling voor te schrijven hoe iets gemeten of berekend moet worden. De norm blijft dan decentraal, maar de meetwijze is overal dezelfde. Voor een adviesbureau dat in meer gemeenten werkt, scheelt dat werk: de rekenmethode hoeft niet per gemeente te worden uitgezocht.

Grenzen voor provincie en Rijk

Het derde lid bindt de provincie en de minister aan artikel 2.3 Ow. De provincie mag dit soort regels alleen stellen als het onderwerp niet goed op het niveau van gemeente of waterschap kan worden opgepakt, en de minister alleen als een nationaal belang, de uitvoering van de wet of een internationale verplichting dat vraagt. Voor de gemeente geldt die drempel niet.

Een voorbeeld. Een gemeente krijgt klachten over het schuren en in de verf zetten van boten op particuliere kavels langs het water. In het omgevingsplan neemt zij op dat dit werk alleen op werkdagen tussen zeven en negentien uur is toegestaan en dat het vooraf moet worden gemeld. Hoe het geluid moet worden gemeten, hoeft zij niet zelf te bedenken: daarvoor geldt de landelijke meetwijze.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: zoek niet alleen in de landelijke besluiten, maar lees ook het omgevingsplan van de gemeente waar je werkt; daar kan een extra regel staan.
• Voor de omgeving: wil je dat een activiteit in de buurt wordt begrensd, dan is de gemeenteraad bij het vaststellen of wijzigen van het omgevingsplan het eerste adres.

De regels van het Rijk over activiteiten hebben hun eigen grondslag in artikel 4.3 Ow. Waar die rijksregels ruimte laten voor decentrale aanvulling, loopt dat via de maatwerkregel van artikel 4.6 Ow. Welk bestuursorgaan de regels van deze drie regelingen uitvoert, staat in artikel 4.8 Ow.