Artikel 3.17 Ow: Eisen aan een programmatische aanpak

Een programma met programmatische aanpak kan beoordelingsregels buiten toepassing laten. Daarom stelt de wet acht minimumeisen aan de inhoud. Ontbreekt een van die onderdelen, dan mist het programma de basis voor die werking.

De afbakening

Het programma begint met de buitengrenzen: het gebied waarvoor het geldt, de periode waarop het betrekking heeft en de omgevingswaarde of andere doelstelling waarvoor het is vastgesteld. Die drie bepalen samen waar, hoe lang en waarvoor de bijzondere werking opgaat.

Het beeld van de werkelijkheid

Daarna moet het programma beschrijven hoe het betrokken onderdeel van de leefomgeving er nu aan toe is, welke ontwikkelingen in het gebied worden verwacht die gevolgen hebben voor het doel, en welke activiteiten in die periode naar verwachting worden verricht die effect hebben op het doel of op de manier waarop de beschikbare ruimte wordt bepaald en verdeeld. Ook de gevolgen van die ontwikkelingen en activiteiten voor dat onderdeel van de leefomgeving horen erin.

Het onderscheid tussen ontwikkelingen en activiteiten is praktisch van belang. Activiteiten zijn de initiatieven waarvoor straks ruimte wordt gevraagd; ontwikkelingen zijn wat er los daarvan gebeurt en toch meetelt, zoals een verandering buiten het gebied of een trend die zich niet laat sturen. Beide drukken op dezelfde ruimte.

De maatregelen

Het laatste onderdeel is de tegenhanger van die belasting: de maatregelen die bijdragen aan het halen van het doel, de verwachte gevolgen daarvan en de termijn waarbinnen ze worden uitgevoerd. Die termijn is geen detail, want de uitvoeringsplicht van artikel 3.18 Ow grijpt erop aan.

Soms bestaat een maatregel eruit dat een al verleende omgevingsvergunning wordt gewijzigd of ingetrokken. Het tweede lid staat toe dat het programma dan ook beschrijft op welk moment en onder welke voorwaarden dat kan of moet gebeuren. Voor een vergunninghouder is dat de plek waar hij kan nagaan of hij daarbij in beeld is.

Een provincie stelt voor een beekdal een programma vast dat is gericht op een omgevingswaarde voor waterkwaliteit. Daarin staan het dal en een looptijd van zes jaar, de huidige meetwaarden, de verwachte groei van een nabijgelegen dorp, de bedrijven die in die jaren willen uitbreiden en daartegenover vier maatregelen met een jaartal. Een uitbreiding kan alleen worden toegestaan als het geheel binnen de berekende ruimte blijft.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: staat jouw voorgenomen activiteit niet in het programma, dan is er voor jou mogelijk geen ruimte gereserveerd; melden bij de voorbereiding is verstandiger dan afwachten.
• Voor de omgeving: de beschrijving van de toestand en van de gevolgen is het controleerbare deel van het programma; daar is te zien of de aannames onder de verdeelde ruimte kloppen.

Welke werking deze gegevens krijgen, volgt uit artikel 3.16 Ow. Dat de maatregelen moeten worden uitgevoerd staat in artikel 3.18 Ow, en wijziging van het programma is geregeld in artikel 3.19 Ow.