Artikel 3.14a Ow: Het inrichtingsprogramma bij landinrichting

Gaan gedeputeerde staten voor een gebied over tot landinrichting, dan moeten zij een programma vaststellen dat is gericht op verbetering van de inrichting van dat gebied. Dat programma kan in ieder geval de maatregelen en voorzieningen bevatten die de wet bij landinrichting toestaat (artikel 12.3 Ow).

Het artikel staat tussen de onverplichte programma's, maar bevat zelf een plicht. Die plicht is voorwaardelijk: niemand hoeft met landinrichting te beginnen, maar wie eraan begint, moet er een programma bij maken. De vrijheid zit dus in het besluit over de landinrichting, niet in het programma daarna.

De bevoegdheid ligt bij gedeputeerde staten, en bij hen alleen. Een gemeente of een waterschap kan wel betrokken zijn bij de uitvoering, maar het inrichtingsprogramma zelf is een provinciaal stuk; wie het wil beinvloeden, moet dus bij de provincie zijn.

Wat landinrichting is

Landinrichting is het opnieuw indelen van een gebied: kavels ruilen en samenvoegen, wegen en watergangen aanleggen of verleggen, grond beschikbaar maken voor natuur of waterberging. Het raakt rechtstreeks aan het eigendom en het gebruik van percelen en loopt over jaren. Daarom wil de wet dat de provincie eerst vastlegt wat zij met de inrichting van het gebied wil bereiken, voordat de ingrepen in eigendomsverhoudingen aan de orde komen.

De functie van het programma

Het programma is het kader waaraan de latere stappen worden opgehangen. Het beschrijft het doel voor het gebied en kan de maatregelen en voorzieningen opnemen waarvoor artikel 12.3 Ow de ruimte geeft. Voor grondeigenaren en pachters is het daarmee het eerste stuk waaruit blijkt wat er in hun omgeving staat te gebeuren en in welke richting. Rechten en verplichtingen volgen er niet uit: daarvoor zijn de besluiten over de landinrichting zelf nodig.

Een provincie wil een versnipperd veenweidegebied anders inrichten: minder kleine kavels, een bredere watergang om het peil te kunnen opzetten en een strook natuur langs de boezem. In het inrichtingsprogramma staan dat doel en de bijbehorende maatregelen. Een melkveehouder in het gebied leest daar dat zijn huiskavel wordt vergroot en dat zijn verste kavel vermoedelijk wordt geruild, maar nog niet welke percelen hij precies krijgt.

In de praktijk

• Voor de grondeigenaar: het programma geeft richting en geen zekerheid; de gevolgen voor jouw perceel volgen uit de latere besluiten, en dat is ook het moment waarop rechtsbescherming aan de orde is.
• Voor de provincie: het programma is verplicht zodra tot landinrichting wordt overgegaan, dus het hoort aan het begin van het traject te staan en niet halverwege.

De maatregelen en voorzieningen waarop het programma kan voortbouwen, staan in artikel 12.3 Ow. De algemene inhoudseis voor elk programma staat in artikel 3.5 Ow en de bevoegdheid van gedeputeerde staten in artikel 3.4 Ow.