Artikel 2.37 Ow: Vernietiging van een waterschapsbeslissing

Het Rijk kan een beslissing van het waterschapsbestuur van tafel halen. Dat gebeurt bij koninklijk besluit, dus door de Kroon en niet door de minister zelf. Vernietiging kan in twee gevallen: de beslissing is genomen in strijd met instructieregels op grond van artikel 2.24 Ow of met een instructie op grond van artikel 2.34 Ow, of zij is in strijd met wat bij of krachtens hoofdstuk 18 van de wet is bepaald over uitvoering en handhaving.

Het gaat niet alleen om besluiten in de gebruikelijke zin. Het eerste lid noemt ook de niet-schriftelijke beslissing die op rechtsgevolg is gericht, zodat het waterschapsbestuur zich niet aan het toezicht kan onttrekken door iets anders dan een besluit op papier te zetten.

Vernietigen naast zelf doen

De wet geeft het Rijk hiermee een tweede manier om door te zetten. Artikel 2.36 Ow laat de minister doen wat het waterschapsbestuur naliet; dit artikel maakt het mogelijk juist iets ongedaan te maken wat het waterschapsbestuur wel deed maar niet mocht doen. Het verschil zit in de richting: indeplaatstreding vult een leegte, vernietiging haalt een beslissing weg.

Een vernietiging werkt in beginsel terug: de beslissing wordt geacht niet te zijn genomen. Dat kan gevolgen hebben voor wie op die beslissing is gaan vertrouwen, en daarom is de procedure met zorgvuldigheidseisen omgeven.

Vernietiging is een instrument van interbestuurlijk toezicht en geen rechtsmiddel voor burgers of bedrijven. Een belanghebbende kan er niet om vragen zoals hij bezwaar maakt tegen een besluit; hij kan het Rijk wel op een strijdigheid wijzen, waarna het Rijk zelf beslist of het de procedure in gang zet. De gewone weg tegen een waterschapsbeslissing blijft bezwaar en beroep volgens de Algemene wet bestuursrecht.

Welke procedure geldt

Het tweede lid verklaart de artikelen 266 tot en met 274a van de Provinciewet van overeenkomstige toepassing. Daar staan de regels over de voordracht, de schorsing in afwachting van de beslissing en de gevolgen van een vernietiging. Gaat het om een niet-schriftelijke beslissing, dan wijst het tweede lid daarnaast naar de algemene regeling van schorsing en vernietiging in de Algemene wet bestuursrecht: afdeling 10.2.2 en afdeling 10.2.3.

Een waterschap besluit tot een inrichting van een watergang die botst met een rijksinstructie over het waterbeheer in dat gebied. In plaats van zelf een nieuw besluit te nemen, kan het Rijk de weg van dit artikel volgen en de beslissing laten vernietigen. Voor het aannemersbedrijf dat het werk al had aangenomen betekent dat dat de grondslag voor de opdracht wegvalt.

In de praktijk

• Voor het waterschap: toets een voorgenomen beslissing die raakt aan rijksinstructieregels of een rijksinstructie vooraf aan die regels; na vernietiging is herstel ingewikkelder dan vooraf afstemmen.
• Voor bewoners en bedrijven: let bij een omstreden waterschapsbeslissing op een schorsing in afwachting van de vernietigingsprocedure, want die kan de uitvoering al stilleggen.

Dit artikel hoort bij de rijksinstrumenten van artikel 2.24 Ow en artikel 2.34 Ow en vormt de tegenhanger van de indeplaatstreding in artikel 2.36 Ow.