Artikel 2.26 Ow: Welke eisen stelt het Rijk aan programma's?

Waar artikel 2.24 Ow een bevoegdheid geeft, geeft dit artikel een opdracht. Over programma's die uit internationaalrechtelijke verplichtingen voortvloeien, moet het Rijk instructieregels stellen. Dat kan niet worden overgeslagen: het gaat om programma's uit paragraaf 3.2.2, en de regels moeten er komen met het oog op veiligheid, gezondheid, milieu, natuurbescherming en het beheer van watersystemen en natuurgebieden.

De achtergrond is eenvoudig. Nederland heeft zich aan Europese en internationale afspraken over de leefomgeving gebonden. Die afspraken moeten ergens landen, en in dit stelsel landen ze voor een flink deel in de programma's van het Rijk zelf, van een provincie, een waterschap of een gemeente. Zonder eisen aan de inhoud van die programma's zou de verplichting los in de lucht hangen.

Geen achteruitgang

Het tweede lid geeft de regels een extra richting: zij strekken er mede toe te voorkomen of te beperken dat de staat of kwaliteit van de fysieke leefomgeving achteruitgaat. Dat uitgangspunt komt in verschillende Europese richtlijnen terug, elk in eigen woorden, en wordt hier als een gezamenlijke lijn voor de programma's vastgelegd.

Elf richtlijnen bij naam

Het derde lid noemt de richtlijnen waartoe de regels in ieder geval dienen: de drinkwaterrichtlijn, de grondwaterrichtlijn, de habitatrichtlijn, de kaderrichtlijn mariene strategie, de kaderrichtlijn maritieme ruimtelijke planning, de kaderrichtlijn water, de nec-richtlijn, de richtlijn luchtkwaliteit, de richtlijn omgevingslawaai, de richtlijn overstromingsrisico's en de vogelrichtlijn. Wie wil weten waarom een waterprogramma of een geluidactieplan er zo uitziet, vindt in die lijst de herkomst.

Woningbouw als eigen opdracht

Het vierde lid staat los van de internationale lijn en is er later bij gekomen. Met het oog op het woningbouwtekort moet het Rijk ook instructieregels stellen over het nationaal volkshuisvestingsprogramma, bedoeld in artikel 3.9, vijfde lid, Ow. Die regels moeten er in ieder geval toe leiden dat bouwlocaties die verhoogde attentie vereisen in kaart worden gebracht.

Een voorbeeld. Een waterschap stelt een programma vast voor de kwaliteit van de regionale wateren. De inhoudelijke eisen daaraan, van de beschrijving van de toestand tot de maatregelen en de termijn waarop die werken, komen niet uit de eigen koker maar uit de instructieregels die op dit artikel rusten. Een inwoner die het programma leest, leest dus indirect de kaderrichtlijn water mee.

In de praktijk

• Voor een bestuursorgaan: zoek bij een verplicht programma eerst de instructieregels in het Besluit kwaliteit leefomgeving op; die bepalen de inhoudseisen waaraan het programma moet voldoen.
• Voor de omgeving: mist er iets in een programma, dan is de vraag welke inhoudseis geldt vaak het beste aanknopingspunt voor een zienswijze.

Dit artikel bouwt op de grondslag in artikel 2.24 Ow en de begrenzing in artikel 2.25 Ow. De programma's zelf zijn geregeld in hoofdstuk 3, met de verplichte rijksprogramma's in artikel 3.9 Ow. Voor de omgevingsverordening en voor het omgevingsplan gelden eigen verplichte opdrachten, in artikel 2.27 Ow en artikel 2.28 Ow.