Artikel 2.20 Ow: Welke wateren beheert het Rijk?

De wet gebruikt het begrip rijkswateren op veel plaatsen, maar zegt zelf niet welke wateren dat zijn. Dit artikel wijst aan waar dat wel staat: bij algemene maatregel van bestuur worden de waterkeringen en oppervlaktewaterlichamen of onderdelen daarvan aangewezen die tot de rijkswateren horen. Die lijsten staan in het Omgevingsbesluit.

Daarmee is dit artikel de sleutel tot de vraag wie bij water het bevoegd gezag is. Staat een water op die lijst, dan beheert het Rijk het op grond van artikel 2.19 Ow en gelden daar de rijksregels; staat het er niet op, dan loopt het beheer via de provinciale toedeling van artikel 2.18 Ow naar een waterschap of een ander openbaar lichaam.

Aanwijzen en begrenzen zijn twee stappen

Het eerste lid gaat over de vraag welke wateren het betreft, het tweede over de vraag waar ze precies beginnen en eindigen. Die geometrische begrenzing gebeurt bij ministeriële regeling, dus in de Omgevingsregeling, en niet in het besluit zelf. Dat is een praktische keuze: een lijst met namen verandert zelden, een exacte grens vaker. Voor de gebruiker betekent het dat de naam van een water niet genoeg is als het om een perceel aan de rand van dat water gaat.

Bij het aanwijzen moet het Rijk binnen de grenzen van artikel 2.3 Ow blijven. Aanwijzing kan alleen met het oog op een nationaal belang, of als zij nodig is voor een doelmatige of doeltreffende uitoefening van taken en bevoegdheden op grond van deze wet of voor een internationaalrechtelijke verplichting.

Beheer dat toch bij een ander ligt

Het derde lid maakt een uitzondering mogelijk. Bij ministeriële regeling kunnen rijkswateren worden aangewezen waarvan het beheer geheel of gedeeltelijk bij een openbaar lichaam ligt dat niet tot het Rijk hoort, bijvoorbeeld een waterschap of een gemeente. Zo'n water blijft dan een rijkswater, maar het beheer ervan is doorgegeven. Dat sluit aan op de taken van gemeente en waterschap in artikel 2.16 Ow en artikel 2.17 Ow, die uitdrukkelijk ruimte laten voor beheer dat bij ministeriële regeling is toegedeeld.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: kijk bij een werk in of langs water niet alleen of het een rijkswater is, maar ook of het beheer is doorgegeven, want dat verandert het loket.
• Voor de eigenaar van een oeverperceel: vraag de geometrische begrenzing op voordat je uitgaat van een grens die je op een kaart meent te zien.

Dit artikel gaat alleen over de rijkswateren. Alle andere locaties die het Rijk voor de toepassing van deze wet aanwijst, lopen via artikel 2.21 Ow, en de beperkingengebieden rond rijksinfrastructuur en waterstaatswerken via artikel 2.21a Ow.