Artikel 2.19 Ow: Waar zorgt het Rijk voor?

Waar de drie voorgaande artikelen taken bij een bestuur neerleggen, verdeelt dit artikel de rijkstaken over afzonderlijke ministers. De aanhef legt ze bij "Onze Minister die het aangaat" en de leden daarna maken per onderwerp duidelijk wie dat is. Dat is praktischer dan het lijkt: je ziet met welk departement je te maken krijgt.

Ook hier geldt dat het artikel bovenop de taken komt die het Rijk elders in deze wet en in andere wetten al heeft. De grote rijksinstrumenten, zoals de nationale omgevingsvisie, de rijksregels voor activiteiten en de instructieregels aan provincies en gemeenten, staan in andere hoofdstukken; hier staan de zorg- en beheertaken die nergens anders zijn geregeld.

Water en kust

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat beheert de rijkswateren. Daarnaast voorkomt of gaat die minister tegen dat de kustlijn landwaarts verschuift, voor zover dat volgens hem nodig is om te voldoen aan de omgevingswaarde voor de veiligheid van primaire waterkeringen uit artikel 2.15 Ow; in de praktijk gaat het om het aanvullen van zand langs de kust. Verder houdt het Rijk toezicht op het beheer van primaire waterkeringen door waterschappen en andere openbare lichamen, en brengt het technische leidraden tot stand voor het ontwerp en beheer van die keringen.

Infrastructuur en defensie

Het derde lid gaat over het behoeden van de staat en werking van infrastructuur tegen nadelige gevolgen van activiteiten daarop of daaromheen. Bij Infrastructuur en Waterstaat horen Schiphol en de overige burgerluchthavens van nationale betekenis, de hoofdspoorweginfrastructuur en bijzondere spoorweginfrastructuur, de rijkswegen en communicatie-, navigatie- en radarapparatuur buiten luchthavens. Diezelfde minister beheerst het geluid van rijkswegen en van aangewezen hoofdspoorwegen. Bij Defensie horen militaire luchthavens, laagvliegroutes voor jacht- en transportvliegtuigen, militaire terreinen, munitieopslagplaatsen en radarstations en zend- en ontvangstinstallaties buiten militaire luchthavens.

Deze taken zijn de reden dat rond rijkswegen, spoor, keringen en militaire objecten beperkingengebieden worden aangewezen waarin activiteiten aan regels of aan een vergunning zijn gebonden.

Digitaal stelsel en natuur

Het vierde lid belegt bij de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening het toezicht op de manier waarop waterschappen hun taken voor het digitaal stelsel uitvoeren, het stelsel waarmee regels en aanvragen digitaal beschikbaar zijn. Het vijfde lid verdeelt de natuurtaken. Bij de Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur liggen de maatregelen voor bijzondere nationale natuurgebieden, het kwantificeren van instandhoudingsdoelstellingen, de rode lijsten van bedreigde soorten en de aanpak van invasieve uitheemse soorten. Voor Natura 2000-gebieden die rijkswater zijn, militair worden gebruikt of bij een andere minister in beheer of eigendom van de Staat zijn, wijst een algemene maatregel van bestuur de verantwoordelijke minister aan.

Een voorbeeld. Een transportbedrijf wil langs een rijksweg een hoge reclamemast plaatsen, binnen het gebied rond die weg. Omdat de bescherming van die weg een rijkstaak is, is niet de gemeente maar het Rijk het aanspreekpunt voor die activiteit. Het bedrijf moet dus twee sporen uit elkaar houden: de gemeentelijke regels voor bouwen en de rijksregels voor het beperkingengebied.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: stel bij een plan langs rijksweg, spoor, een primaire waterkering of een militair terrein vast welke minister de taak heeft; dat bepaalt het bevoegd gezag.
• Voor de gemeente: houd in het omgevingsplan rekening met de rijksbelangen rond deze objecten; die werken door via instructieregels.

Welke wateren tot de rijkswateren horen, volgt uit artikel 2.20 Ow; de gebieden rond rijksinfrastructuur en waterstaatswerken worden aangewezen op grond van artikel 2.21 Ow en artikel 2.21a Ow. De omgevingswaarden waaraan de watertaken zijn gekoppeld, staan in artikel 2.15 Ow.