Artikel 2.18 Ow: Waar zorgt de provincie voor?

De provincie zit in dit stelsel tussen gemeenten en waterschappen en het Rijk. Dat zie je terug in de taken die dit artikel haar geeft: naast concrete zorgtaken voor stilte, grondwater, water, infrastructuur, geluid en natuur heeft zij de taak de uitoefening van taken en bevoegdheden door gemeenten en waterschappen gebiedsgericht te coördineren.

Die coördinerende taak is begrensd. De provincie mag zich er alleen mee bemoeien binnen de grenzen van artikel 2.3 Ow: bij een provinciaal belang dat gemeenten niet doelmatig en doeltreffend kunnen behartigen, of als het nodig is voor een doelmatige of doeltreffende uitoefening van taken en bevoegdheden op grond van deze wet of voor een internationaalrechtelijke verplichting. Een project dat binnen één gemeente blijft, blijft dus een gemeentelijke zaak.

Stilte, grondwater en zwemwater

Drie taken beschermen een gebiedskwaliteit. In stiltegebieden voorkomt of beperkt de provincie geluid. In grondwaterbeschermingsgebieden beschermt zij de kwaliteit van het grondwater, met het oog op de winning daarvan voor menselijke consumptie. En zij beheert de zwemwaterkwaliteit, in ieder geval met de beheersmaatregelen uit de zwemwaterrichtlijn, voor zover die taak niet bij een gemeente, een waterschap of het Rijk ligt. In water dat een ander beheert, neemt zij die maatregelen dus niet.

Water, infrastructuur en geluid

De provincie kan zelf watersystemen beheren, en houdt toezicht op het waterbeheer door de waterschappen; het toezicht op de primaire waterkeringen ligt bij het Rijk. Verder behoedt zij de staat en werking van burgerluchthavens van regionale betekenis, van lokale spoorweginfrastructuur en van haar eigen wegen tegen nadelige gevolgen van activiteiten op of rond die infrastructuur. De geluidtaak volgt de aanwijzing: geluid van door de provincie aangewezen wegen en lokale spoorwegen hoort bij haar, en geluid van industrieterreinen zodra zij daarvoor een omgevingswaarde stelt op grond van artikel 2.12a Ow. In de gebieden die op grond van de Wet personenvervoer 2000 zijn aangewezen, ligt de taak voor het lokale spoor bij het openbaar lichaam dat daar is ingesteld.

Natuur

Op natuurgebied heeft de provincie het behoud en herstel van in Nederland in het wild voorkomende dier- en plantensoorten, van hun biotopen en habitats en van natuurlijke habitattypen als taak, in overeenstemming met de internationale verplichtingen. Zij draagt zorg voor de maatregelen die nodig zijn voor de instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden en bijzondere nationale natuurgebieden, en voor de aanpak van invasieve uitheemse soorten. Bij elk onderdeel bakent een algemene maatregel van bestuur af welke gevallen niet bij de provincie liggen; die vallen onder artikel 2.19 Ow.

Wie beheert welk water

Het tweede lid is de schakel naar artikel 2.17 Ow. Het beheer van regionale wateren wordt bij provinciale verordening aan de waterschappen toegedeeld; dat gebeurt in het waterschapsreglement en niet in de omgevingsverordening. In de omgevingsverordening kan de provincie wel regionale wateren aan andere openbare lichamen toedelen en vaarwegen bij een waterschap neerleggen.

Een voorbeeld. Een loonbedrijf wil een werkplaats met een brandstoftank bouwen in een grondwaterbeschermingsgebied. De eisen die daar gelden staan niet in de Omgevingswet en vaak ook niet in het omgevingsplan, maar in de omgevingsverordening.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: controleer bij een plan buiten de bebouwde kom of het perceel in een stiltegebied of grondwaterbeschermingsgebied ligt; dan geldt er een extra laag regels.
• Voor de gemeente: betrek de provincie tijdig bij een ontwikkeling die de gemeentegrens of een provinciaal belang raakt.

De provincie zet deze taken om in regels in de omgevingsverordening, en kan andere bestuursorganen binden met instructieregels op grond van artikel 2.22 Ow. Haar eigen taken zijn ingekaderd door instructieregels van het Rijk, zoals artikel 2.27 Ow en artikel 2.30 Ow.