Artikel 2.17 Ow: Waar zorgt het waterschap voor?

Het waterschap is een bestuurslaag met een smal takenpakket, en dit artikel laat zien hoe smal. Naast de taken die het waterschap elders in deze wet en in andere wetten krijgt, blijven er drie eigen zorgtaken over: het beheer van de watersystemen die aan het waterschap zijn toegedeeld, het zuiveren van stedelijk afvalwater, en het beschermen van wegen en het beheersen van geluid daarvan, maar alleen voor de wegen waarvan het beheer bij provinciale verordening aan het waterschap is gegeven.

Dat het beheer van watersystemen hier niet rechtstreeks wordt toegedeeld maar via een verordening loopt, is geen formaliteit. Welke sloten, kanalen en keringen een waterschap beheert, staat dus niet in de wet zelf. Wie wil weten wie zijn waterbeheerder is, moet de provinciale regeling erop naslaan, of de ministeriële regeling als het om een rijkswater gaat waarvan het beheer is doorgegeven.

Wat beheer van een watersysteem inhoudt

Beheer is meer dan onderhoud. Het omvat het aanleggen, wijzigen en onderhouden van waterstaatswerken, het regelen van peilen en het vasthouden, bergen en afvoeren van water, en het op peil houden van de waterkwaliteit. Daarnaast reguleert het waterschap wat anderen in het watersysteem doen: het stelt regels in de waterschapsverordening, verleent omgevingsvergunningen en handhaaft. Een deel van die taken staat elders in de wet, zoals de legger in artikel 2.39 Ow en het peilbesluit in artikel 2.41 Ow.

De zuivering van stedelijk afvalwater

Afvalwater dat in een openbaar vuilwaterriool is gebracht, wordt door het waterschap gezuiverd in een zuiveringtechnisch werk. Het waterschap hoeft dat niet zelf te doen: het tweede lid staat toe dat het de exploitatie van zo'n installatie bij een andere rechtspersoon neerlegt. De verantwoordelijkheid voor de taak blijft dan bij het waterschap liggen.

Het derde lid maakt ook een verschuiving mogelijk in de andere richting. Waterschapsbestuur en gemeentebestuur kunnen samen besluiten dat de gemeente zuivert in plaats van het waterschap, maar alleen als dat doelmatiger is voor de zuivering van het stedelijk afvalwater. Zo'n besluit moeten ze gezamenlijk nemen; geen van beide kan het de ander opdragen.

Een voorbeeld. Aan de rand van een dorp staat een kleine zuiveringsinstallatie die de gemeente jaren geleden zelf heeft gebouwd en die goed draait. De installatie overdragen aan het waterschap zou betekenen dat het afvalwater over een flinke afstand naar een grotere installatie moet worden verpompt. Gemeente en waterschap kunnen dan samen vastleggen dat de zuivering een gemeentelijke taak blijft. Daarmee wordt die zuivering tegelijk een taak van de gemeente op grond van artikel 2.16 Ow.

In de praktijk

• Voor de ondernemer: zoek bij een lozing of een werk in het water eerst uit wie de beheerder van dat water is, want dat bepaalt bij wie de aanvraag thuishoort.
• Voor het bestuur: leg een verschuiving van de zuiveringstaak vast in een gezamenlijk besluit met de doelmatigheidsonderbouwing erin, want dat is de voorwaarde die de wet stelt.

De taken van het waterschap zijn de tegenhanger van die van de gemeente in artikel 2.16 Ow: de gemeente zamelt in en transporteert, het waterschap zuivert. Welke wateren het waterschap beheert, volgt uit de toedeling in artikel 2.18 Ow, en voor rijkswateren uit artikel 2.20 Ow.