Artikel 2.5 Ow: De regels van het waterschap op één plek

Het algemeen bestuur van het waterschap stelt één waterschapsverordening vast met de regels over de fysieke leefomgeving. Voor het waterschap geldt dus dezelfde opzet als voor de gemeente en de provincie: niet een reeks losse keuren en verordeningen, maar één regeling waarin te vinden is wat het waterschap van burgers en bedrijven verlangt.

Voor wie iets wil doen in of bij het water is dat het eerste adres. Een duiker aanleggen, een steiger plaatsen, water lozen of onttrekken, graven of bouwen dicht bij een waterkering: of dat mag en onder welke voorwaarden, staat in de waterschapsverordening van het waterschap waar de locatie ligt. Nederland heeft meerdere waterschappen met elk een eigen verordening, dus de regels kunnen per beheergebied verschillen.

Het waterschap is functioneel bestuur

Anders dan de gemeente en de provincie heeft het waterschap geen brede zorg voor de hele leefomgeving. Het is functioneel bestuur: zijn taak wordt begrensd door de Waterschapswet, en artikel 2.1 Ow herhaalt dat die begrenzing bij de uitoefening van bevoegdheden uit deze wet in acht wordt genomen. De verordening gaat daarom over het watersysteem in het beheergebied, met de waterkeringen die daarbij horen, en bij een deel van de waterschappen ook over de wegen die zij in beheer hebben.

Wat er wel en niet in hoort

Welke regels het waterschap kan of moet stellen, volgt uit andere artikelen van deze wet. Artikel 4.1 Ow biedt de ruimte om regels over activiteiten te stellen en artikel 5.3 Ow maakt het mogelijk in de verordening een omgevingsvergunningplicht op te nemen. Op grond van artikel 2.7 Ow kan bij algemene maatregel van bestuur worden aangewezen welke regels alleen in de waterschapsverordening mogen staan en welke er niet in mogen. Omgevingswaarden kan het waterschap niet vaststellen: die bevoegdheid geeft de wet alleen aan gemeente, provincie en Rijk.

Een voorbeeld. Een tuinder wil in een droge zomer water uit een sloot onttrekken voor zijn gewassen. In de waterschapsverordening leest hij of dat vrij mag, of hij een melding moet doen of een vergunning nodig heeft, en welke beperkingen bij schaarste gelden. De gemeente speelt bij die vraag geen rol; het omgevingsplan gaat niet over het watersysteem.

In de praktijk

• Voor de initiatiefnemer: check bij werk aan of nabij water altijd twee regelingen, want het omgevingsplan en de waterschapsverordening kunnen beide eisen stellen aan hetzelfde project.
• Voor de omgeving: gaat uw klacht over waterstand, afvoer of een kering, dan is het waterschap het bestuursorgaan dat erover gaat, en niet de gemeente.

Deze bepaling hoort bij artikel 2.4 Ow voor het omgevingsplan en artikel 2.6 Ow voor de omgevingsverordening. Het algemeen bestuur kan het vaststellen van delen van de verordening op grond van artikel 2.8 Ow aan het dagelijks bestuur overlaten, en de taken van het waterschap zelf staan in artikel 2.17 Ow.