- Degene die rechtstreeks schade heeft geleden door een strafbaar feit, kan zich terzake van zijn vordering tot schadevergoeding als benadeelde partij voegen in het strafproces.
- Indien de in het eerste lid genoemde persoon ten gevolge van het strafbare feit is overleden, kunnen zich voegen diens erfgenamen ter zake van hun onder algemene titel verkregen vordering en de personen, bedoeld in artikel 108, eerste tot en met vierde lid, van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek ter zake van de daar bedoelde vorderingen. Indien de in het eerste lid genoemde persoon ten gevolge van het strafbare feit letsel heeft, kunnen zich voegen de personen, bedoeld in artikel 107, eerste lid, onder a en b, van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek ter zake van de daar bedoelde vorderingen.
- De in het eerste en tweede lid bedoelde personen kunnen zich eveneens voor een deel van hun vordering voegen.
- Zij die om in een burgerlijk geding in rechte te verschijnen, bijstand behoeven of vertegenwoordigd moeten worden, hebben om zich overeenkomstig het eerste lid te voegen, in het strafproces de bijstand of vertegenwoordiging eveneens nodig. Een machtiging van de kantonrechter, als bedoeld in artikel 349, lid 1, Boek 1, van het Burgerlijk Wetboek, is voor die vertegenwoordiger niet vereist. Ten aanzien van de verdachte zijn de bepalingen betreffende bijstand of vertegenwoordiging, nodig in burgerlijke zaken, niet van toepassing.
- Indien de officier van justitie een vervolging instelt of voortzet, doet hij de benadeelde partij daarvan zo spoedig mogelijk schriftelijk mededeling. Indien de zaak ter terechtzitting zal worden behandeld, deelt de officier van justitie de benadeelde partij zo spoedig mogelijk het tijdstip van behandeling mee.
←
Terug 51e · Het spreekrecht op de zitting
Verder 51g · Hoe je je vordering indient en tot wanneer
→
Artikel 51f Sv: Voegen als benadeelde partij in het strafproces
Voegen als benadeelde partij in het strafproces
Wettekst
Toelichting
Wie door een strafbaar feit rechtstreeks schade heeft geleden, hoeft daarvoor niet apart naar de civiele rechter. Hij kan zich als benadeelde partij voegen in de strafzaak, zodat de strafrechter meteen over zijn vordering beslist. Dit artikel bepaalt wie dat kan doen en onder welke voorwaarden.
Rechtstreekse schade
De kern is dat de schade rechtstreeks door het feit is veroorzaakt. Denk aan de reparatie van een vernielde deur, gestolen spullen, medische kosten, gemiste inkomsten of vergoeding voor pijn en verdriet. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad komt het erop aan of iemand is getroffen in een belang dat de overtreden strafbepaling beoogt te beschermen. Daarnaast moet de schade voortvloeien uit het feit waarvoor de verdachte terechtstaat. Schade die er alleen zijdelings mee samenhangt, of die voortkomt uit een ander feit dat niet aan de verdachte is voorgelegd, valt buiten deze regeling; daarvoor blijft de gang naar de civiele rechter over.
Nabestaanden en naasten
Is het slachtoffer door het feit overleden, dan kunnen de erfgenamen zich voegen voor de vordering die zij hebben geërfd. Daarnaast kunnen naasten zich voegen voor de eigen vorderingen die het Burgerlijk Wetboek hun toekent, zoals de kosten van de uitvaart, gederfd levensonderhoud en vergoeding voor het leed dat het verlies veroorzaakt. Heeft het slachtoffer letsel opgelopen, dan kunnen bepaalde naasten zich eveneens voegen voor de eigen aanspraken die dat wetboek hun geeft.
Voegen kan ook voor een gedeelte. Dat is praktisch wanneer een deel van de schade eenvoudig is aan te tonen en een ander deel nog moet worden uitgezocht. De strafrechter kan dan over het eenvoudige deel beslissen, terwijl het overige aan de civiele rechter kan worden voorgelegd.
Een voorbeeld. Bij een inbraak is een raam vernield en zijn spullen weggenomen. De bewoner voegt zich voor de reparatiekosten en de waarde van de weggenomen goederen, met bonnen en foto's als onderbouwing. Of hij ook vergoeding kan krijgen voor de aantasting van zijn gevoel van veiligheid, is minder zeker en lastiger te onderbouwen; hij kan daarvoor een bedrag vragen en dat toelichten, of dat deel later civiel voorleggen.
Bijstand en vertegenwoordiging
Wie in een civiele procedure bijstand of vertegenwoordiging nodig heeft, bijvoorbeeld omdat hij minderjarig is of onder bewind staat, heeft die ook nodig om zich in het strafproces te voegen. Voor die vertegenwoordiger is een machtiging van de kantonrechter hier niet vereist. Voor de verdachte gelden de civiele regels over bijstand en vertegenwoordiging niet.
Bericht van de officier van justitie
Stelt de officier van justitie de vervolging in of zet hij die voort, dan laat hij dat de benadeelde partij zo snel mogelijk schriftelijk weten. Komt de zaak op zitting, dan krijgt de benadeelde partij zo snel mogelijk het tijdstip van behandeling te horen. Zo kan zij zich voorbereiden en beslissen of zij komt.
In de praktijk
Verzamel bewijs van uw schade zodra u kunt: bonnen, offertes, facturen, foto's en verklaringen. Dien de vordering tijdig in en houd hem overzichtelijk; een vordering die te ingewikkeld is voor de strafzaak kan niet-ontvankelijk worden verklaard, waarna alleen de civiele weg overblijft. Artikel 51g Sv regelt hoe u zich voegt en tot welk moment dat kan.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Welke schade is rechtstreeks door het strafbare feit geleden?
In zijn beschouwingen over de vordering van de benadeelde partij stelt de Hoge Raad vast dat deze eenvoudige procedure niet dezelfde processuele waarborgen biedt als een gewone civiele procedure, onder meer omdat er maar in beperkte mate plaats is voor bewijslevering. Dat bezwaar wordt ondervangen door de mogelijkheid de vordering niet-ontvankelijk te verklaren: die regeling verplicht de strafrechter daartoe als hij niet verzekerd acht dat beide partijen voldoende gelegenheid hebben gehad hun standpunt naar voren te brengen en, voor zover nodig en mogelijk, daarvan bewijs te leveren.
-
Zijn advocaatkosten van vóór de voeging te vergoeden schade?
De Hoge Raad scherpt zijn eerdere lijn aan en zegt uitdrukkelijk hoe die moet worden begrepen. Is rechtsbijstand ingeroepen om de vordering van de benadeelde partij op te stellen en in te dienen, bijvoorbeeld om daarvoor het dossier samen te stellen, dan vallen die kosten onder de proceskostenbeslissing en komen zij niet nog eens afzonderlijk voor vergoeding in aanmerking. Kosten van rechtsbijstand uit de periode daarvoor die aan de wettelijke eisen voor buitengerechtelijke kosten voldoen, kunnen wel als schade in de vordering van de benadeelde partij worden toegewezen. Het oordeel van de feitenrechter dat het hier om zulke eerdere kosten ging, hield stand en het beroep werd verworpen.
-
Wat als de benadeelde partij tijdens het geding overlijdt?
Het strafproces kent geen mogelijkheid dat een erfgenaam de positie van een overleden benadeelde partij overneemt, maar de rechter moet wel op de vordering beslissen. Is de vordering in eerste aanleg toegewezen, dan loopt de voeging in hoger beroep van rechtswege door, ook als de benadeelde daarna is overleden en ook als de vordering ander nadeel dan vermogensschade betreft. De aansprakelijkheid van de verdachte tegenover het slachtoffer eindigt niet door het overlijden, zodat ook een schadevergoedingsmaatregel kan worden opgelegd. De Hoge Raad vermindert alleen de gevangenisstraf wegens de duur van de procedure en verwerpt het beroep voor het overige.
-
Kunnen erfgenamen zich voegen voor een overleden benadeelde?
De Hoge Raad overweegt dat erfgenamen zich alleen met de in de wet genoemde vorderingen kunnen voegen als de benadeelde juist door het strafbare feit is overleden. Is hij om een andere reden overleden, dan kan zijn erfgenaam de voeging in hoger beroep niet namens hem tot stand brengen, ook niet als de benadeelde die wens voor zijn overlijden had geuit. Het hof dat zo'n voeging rechtsgeldig achtte, ging uit van een onjuiste rechtsopvatting. Het beroep wordt toch verworpen, omdat de verdachte naast de voor hetzelfde bedrag opgelegde schadevergoedingsmaatregel geen belang bij de klacht heeft.
-
Moet de bewindvoerder van de verdachte worden betrokken?
Staan de goederen van de verdachte onder bewind, dan hoeft niet zijn bewindvoerder in de procedure over de vordering van de benadeelde partij te worden betrokken. De Hoge Raad leidt dat af uit de bewoordingen van deze bepaling, die zegt dat de regels over bijstand en vertegenwoordiging in burgerlijke zaken ten aanzien van de verdachte niet van toepassing zijn. De klacht hierover faalt. Op een ander punt vernietigt de Hoge Raad de uitspraak wel, omdat bij de schadevergoedingsmaatregel vervangende hechtenis in plaats van gijzeling was toegepast.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.