Artikel 96a Sv: Het bevel tot uitlevering van een voorwerp

Justitie hoeft een voorwerp niet altijd zelf te zoeken: zij kan degene die het onder zich heeft opdragen het af te geven. Dit artikel regelt dat bevel tot uitlevering — wanneer het mag, aan wie het niet wordt gegeven, wie zich eraan kan onttrekken en welke stukken erbuiten vallen.

Wanneer het bevel mag

Het bevel kan worden gegeven bij verdenking van een misdrijf als omschreven in artikel 67 Sv, eerste lid: de feiten waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten. Het richt zich tot iemand van wie redelijkerwijs moet worden vermoed dat hij een voor inbeslagneming vatbaar voorwerp onder zich heeft. Dat hoeft niet de eigenaar te zijn; het gaat om degene die het feitelijk houdt, zoals een opslagbedrijf, een werkgever of een accountant. Een bevoegd gegeven ambtelijk bevel negeren is op zichzelf strafbaar volgens het Wetboek van Strafrecht.

Nooit aan de verdachte

Aan de verdachte wordt dit bevel niet gegeven. Dat sluit aan bij het uitgangspunt dat iemand niet gedwongen wordt actief aan zijn eigen veroordeling mee te werken; hetzelfde uitgangspunt draagt het zwijgrecht. Wil justitie een voorwerp dat bij de verdachte ligt, dan zal zij een andere bevoegdheid moeten gebruiken, bijvoorbeeld inbeslagneming bij aanhouding of een doorzoeking.

Wie zich kan verschonen

• Naaste familie van de verdachte. De personen die volgens artikel 217 Sv niet hoeven te getuigen, hoeven ook niet uit te leveren.
• Beroepsgeheimhouders. Advocaten, artsen, notarissen en andere geheimhouders uit artikel 218 Sv, en journalisten en publicisten die hun bronnen beschermen (artikel 218a Sv), hoeven niet uit te leveren voor zover dat botst met hun plicht tot geheimhouding.

- Wie zichzelf zou belasten. De personen bedoeld in artikel 219 Sv hoeven niet uit te leveren als zij zichzelf of een naaste daarmee aan strafvervolging zouden blootstellen.

Brieven en post

Voor brieven geldt een extra beperking: uitlevering kan alleen worden bevolen als zij van de verdachte komen, voor hem bestemd zijn of op hem betrekking hebben, of als de brief zelf voorwerp van het strafbare feit is of daaraan heeft bijgedragen. Zendingen die zijn toevertrouwd aan een postvervoerbedrijf, aan een geregistreerde aanbieder onder de Telecommunicatiewet of aan een andere vervoerder vallen buiten dit artikel. Daarvoor bestaat een aparte regeling waarin de officier van justitie beslist; die staat in artikel 100 Sv.

Een voorbeeld. Bij een onderzoek naar fraude binnen een bedrijf krijgt het administratiekantoor het bevel de boekhouding van een bepaald jaar af te geven. Het kantoor is geen verdachte en heeft geen beroepsgeheim dat zich hiertegen verzet, dus het moet uitleveren. Zit er correspondentie met de advocaat van het bedrijf tussen, dan hoort die apart te worden gelegd.

In de praktijk

Krijgt u een bevel, vraag dan om een bewijs van ontvangst en om een omschrijving van wat u afgeeft. Meent u dat u een geheimhoudingsplicht heeft, zeg dat dan meteen: artikel 98 Sv bepaalt dat de rechter-commissaris beslist of stukken van een verschoningsgerechtigde toch in beslag mogen worden genomen. Bent u het niet eens met de inbeslagneming, dan staat de klachtprocedure bij de rechtbank van artikel 552a Sv open.