Artikel 51k Sv: Het register van gerechtelijke deskundigen

Om te kunnen vertrouwen op een deskundigenrapport moet duidelijk zijn dat de opsteller ervan werkelijk deskundig is. Dit artikel voorziet daarom in een landelijk openbaar register van gerechtelijke deskundigen, en bepaalt dat een benoeming buiten dat register moet worden gemotiveerd.

Het register

Er is één landelijk register, dat openbaar is. Hoe het wordt beheerd, wordt bij algemene maatregel van bestuur bepaald; daarbij wordt ook het orgaan ingesteld dat het beheer doet. Openbaarheid betekent dat iedereen kan nagaan of een benoemde deskundige is opgenomen en op welk gebied. Dat maakt de kwaliteit van het onderzoek in een strafzaak controleerbaar voor de verdediging en voor de rechter.

Benoeming buiten het register

Niet elk vakgebied is in het register vertegenwoordigd, en soms is juist iemand nodig met heel specifieke kennis. Benoeming van een deskundige die niet in het register staat is daarom mogelijk, maar dan moet worden gemotiveerd op grond waarvan hij als deskundige wordt aangemerkt. Er moet dus worden uitgelegd waarom deze persoon de gevraagde kennis heeft: zijn opleiding, zijn ervaring, zijn publicaties of zijn positie in het vakgebied.

Een voorbeeld. In een zaak speelt een technische vraag over een zeldzaam productieproces. Er is geen geregistreerde deskundige op dat terrein. Wordt dan een ingenieur uit die branche benoemd, dan hoort bij de benoeming te staan waarom juist hij de vraag kan beantwoorden. De verdediging kan die motivering nalezen en zo nodig bestrijden.

Waarom dat verschil ertoe doet

Registratie zegt iets over toetsing vooraf: wie is opgenomen, is beoordeeld op vakbekwaamheid en op het vermogen om binnen een strafproces te rapporteren. Ontbreekt die toets, dan moet de benoeming zelf het gat vullen met een uitleg. Zo blijft in beide gevallen zichtbaar waarop het vertrouwen in de deskundige berust.

Hoe dit doorwerkt in de zaak

De motivering van een benoeming buiten het register is een aanknopingspunt voor de verdediging. Zij kan aanvoeren dat de deskundigheid onvoldoende is onderbouwd, dat het vakgebied niet aansluit bij de gestelde vraag, of dat er twijfel bestaat over de gebruikte methode. Artikel 51l Sv eist dat de deskundige in zijn verslag ingaat op de methode en de betrouwbaarheid daarvan, en artikel 51m Sv maakt het mogelijk hem te laten horen.

In de praktijk

Wie een deskundigenrapport in zijn dossier aantreft, kan drie dingen nalopen: staat de deskundige in het register, past het vakgebied bij de vraag, en is er een motivering als hij niet geregistreerd is. Levert dat vragen op, bespreek die dan met uw advocaat. Het is doorgaans effectiever om een concreet punt over de methode of de deskundigheid aan te voeren dan om in algemene termen aan het rapport te twijfelen.