Artikel 83 Sv: Verval van de gestelde zekerheid aan de Staat

Bij een schorsing van de voorlopige hechtenis kan zekerheid worden gesteld: geld dat wordt gestort, of een derde die zich verbindt om te betalen als het misgaat. Dit artikel bepaalt wat er met die zekerheid gebeurt als de verdachte zich niet aan de voorwaarden houdt.

Verval bij opheffing wegens overtreding

Wordt de schorsing opgeheven omdat de verdachte de voorwaarden niet is nagekomen, dan kan de rechter bij diezelfde beslissing de zekerheid vervallen verklaren aan de Staat. Het gestorte bedrag is dan kwijt. Het is geen automatisme: de rechter kan het doen, en weegt daarbij mee wat er precies is gebeurd.

Als een ander borg stond

Bestaat de zekerheid uit de verbintenis van een waarborg — een derde die heeft toegezegd te betalen — dan wordt die persoon bij dezelfde beslissing veroordeeld tot betaling van het als zekerheid gestelde bedrag aan de Staat. Die veroordeling kan zelfs met lijfsdwang worden verhaald. De beslissing geldt als een onherroepelijke uitspraak van de burgerlijke rechter en wordt als zodanig ten uitvoer gelegd.

Grenzen aan de lijfsdwang

De rechter bepaalt bij zijn beslissing hoe lang de lijfsdwang ten hoogste kan duren. Blijkt de waarborg niet te kunnen betalen, dan gaat die duur nooit boven zes maanden. Raakt hij later alsnog in staat het verschuldigde te voldoen, dan kan de lijfsdwang worden hervat. Het middel is dus bedoeld om betaling af te dwingen, niet om te straffen.

Onttrekking na opheffing en aan de straf

Onttrekt de verdachte zich na de opheffing van de schorsing aan de tenuitvoerlegging van het bevel, dan wordt de zekerheid alsnog aan de Staat vervallen verklaard als dat nog niet was gebeurd. Datzelfde geldt, ook zonder dat de schorsing is opgeheven, wanneer hij de standaardvoorwaarde uit artikel 80 Sv niet nakomt dat hij zich niet aan de tenuitvoerlegging van een opgelegde straf zal onttrekken. De beslissing wordt ambtshalve of op vordering van het openbaar ministerie genomen, met dezelfde regels als hierboven.

Een voorbeeld. Een verdachte wordt geschorst onder de voorwaarde dat hij geen contact zoekt met een getuige, en een vriend stort voor hem een borgsom. Hij zoekt de getuige toch op. De rechter heft de schorsing op en kan daarbij bepalen dat de borgsom aan de Staat vervalt. Had de vriend zich alleen als waarborg verbonden zonder geld te storten, dan kan hij bij die beslissing worden veroordeeld het toegezegde bedrag te betalen.

In de praktijk

Wie borg staat voor een ander, neemt een echt financieel risico: bij overtreding van de voorwaarden is het geld weg en kan betaling worden afgedwongen. Bespreek dat vooraf goed. Voor de verdachte betekent het dat het overtreden van een voorwaarde niet alleen zijn vrijheid raakt, maar ook iemand in zijn omgeving. Is de zekerheid niet langer nodig, dan voorziet artikel 85 Sv in teruggave.