Tegen beschikkingen staat hooger beroep of beroep in cassatie niet open en is een bezwaarschrift niet toegelaten, dan in de gevallen bij dit wetboek bepaald.
←
Terug 444 · Bericht en afschrift van de beslissing in cassatie
Verder 446 · Beroep van het openbaar ministerie tegen een afgewezen vordering
→
Artikel 445 Sv: Rechtsmiddelen tegen beschikkingen alleen als de wet ze geeft
Rechtsmiddelen tegen beschikkingen alleen als de wet ze geeft
Wettekst
Toelichting
Niet elke beslissing in een strafzaak kan worden aangevochten. Dit artikel bevat de hoofdregel voor beschikkingen: daartegen staat geen hoger beroep of cassatie open en is ook geen bezwaarschrift mogelijk, behalve in de gevallen die dit wetboek zelf aanwijst.
Wat een beschikking is
Een beschikking is een rechterlijke beslissing die niet als uitspraak in de hoofdzaak op de terechtzitting wordt gegeven. Denk aan beslissingen van de raadkamer of van de rechter-commissaris tijdens het onderzoek: over een vordering van de officier van justitie, over een verzoek van de verdediging of over een klacht.
De hoofdzaak eindigt in een vonnis of in een uitspraak van het gerechtshof. Daarvoor gelden de gewone rechtsmiddelen. Voor alles wat onderweg wordt beslist, geldt de regel van dit artikel.
Een gesloten stelsel
Het uitgangspunt is dus: geen rechtsmiddel, tenzij de wet het geeft. Dat wordt een gesloten stelsel van rechtsmiddelen genoemd. Dat uitgangspunt betreft de verdachte en andere belanghebbenden; voor het openbaar ministerie geeft artikel 446 Sv juist een algemeen recht van beroep tegen beschikkingen waarbij zijn vordering niet is toegewezen.
De reden is dat een strafzaak anders zou vastlopen. Tijdens een onderzoek worden veel beslissingen genomen; als tegen elk daarvan een aparte procedure mogelijk was, zou de behandeling van de zaak zelf telkens stilvallen. Bezwaren tegen wat er onderweg is gebeurd, kunnen bovendien vaak alsnog aan de orde komen bij de rechter die de zaak inhoudelijk behandelt.
Waar de wet wél een rechtsmiddel geeft
Op flink wat plaatsen doorbreekt dit wetboek de hoofdregel, juist waar het om ingrijpende beslissingen gaat. Zo kan tegen bepaalde beslissingen over de voorlopige hechtenis hoger beroep worden ingesteld, en staat hoger beroep open tegen de beslissing op een verzoek om schadevergoeding na afloop van een strafzaak. Bij zo'n bepaling staat dan ook wie het rechtsmiddel kan gebruiken en binnen welke termijn.
Een voorbeeld. De rechter-commissaris wijst een verzoek van de verdediging af. De verdachte wil daartegen in beroep. Of dat kan, hangt af van de bepaling waarop het verzoek berustte: staat daar geen rechtsmiddel bij, dan is er geen aparte procedure en zal het punt bij de behandeling van de zaak op de zitting opnieuw naar voren moeten worden gebracht.
In de praktijk
Krijgt u een beschikking waar u het niet mee eens bent, kijk dan eerst of er een rechtsmiddel bij staat en welke termijn geldt. Die termijnen zijn kort en beginnen meestal meteen te lopen.
Is er geen rechtsmiddel, dan is de zaak daarmee niet verloren. Bespreek met uw advocaat of het bezwaar kan worden herhaald bij de rechter die de zaak inhoudelijk behandelt, en of het zin heeft dat schriftelijk vast te leggen zodat het later aantoonbaar is.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer staat cassatie open tegen een beschikking?
Tegen de beslissing van de rechtbank op een klacht over de erkenning en tenuitvoerlegging van een bevriezingsbevel staat geen beroep in cassatie open. Deze bepaling verklaart enkele artikelen uit de beklagregeling van overeenkomstige toepassing, maar niet het artikellid dat het beroep in cassatie en de termijn daarvoor regelt, en ook geen andere wet voorziet in zo'n beroep. De Hoge Raad kon de zaak daarom niet in behandeling nemen en verklaarde het beroep niet-ontvankelijk; het ging om een auto waarop na een buitenlands bevel conservatoir beslag was gaan rusten.
-
Tegen welke beklagbeslissing staat cassatie open?
Omdat cassatie tegen beschikkingen alleen openstaat waar de wet dat bepaalt, legt de Hoge Raad uit wat een beslissing op een beklag over beslag is: alleen een beslissing waarbij de beklagrechter zich onbevoegd verklaart, de klager niet-ontvankelijk verklaart, het beklag ongegrond verklaart, of het gegrond verklaart en de daarbij horende last geeft. Tegen een tussenbeschikking staat dus geen afzonderlijk beroep open. Een andere opvatting zou partijen te veel onzekerheid geven over de vraag of zij het rechtsmiddel kunnen gebruiken. De klaagster is niet-ontvankelijk verklaard.
-
Geen cassatieberoep tegen een beschikking over gijzeling
Tegen beschikkingen staat alleen cassatieberoep open in de gevallen die de wet aanwijst. Uit dit artikel volgt dat een rechterlijke beslissing over de tenuitvoerlegging niet aan een gewoon rechtsmiddel is onderworpen, behalve waar het hoofdstuk over rechterlijke beslissingen inzake de tenuitvoerlegging anders bepaalt. Dat hoofdstuk stelt geen cassatieberoep open tegen een beschikking over het toepassen van gijzeling, zodat de Hoge Raad het beroep niet in behandeling kon nemen en het niet-ontvankelijk verklaarde.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.