Artikel 12i Sv: Bevel van het hof dat alsnog vervolgd moet worden

Dit is het sluitstuk van de beklagprocedure: hier staat wat het gerechtshof met een klaagschrift kan doen. Vindt het hof dat er had moeten worden vervolgd, dan beveelt het dat de vervolging wordt ingesteld of voortgezet voor het feit waarover is geklaagd. In alle andere gevallen wijst het hof het beklag af. Het openbaar ministerie moet zo'n bevel uitvoeren.

Wanneer het hof vervolging beveelt

Drie dingen moeten kloppen voordat het hof aan een bevel toekomt. Het beklag moet bij dít hof thuishoren; is dat niet zo, dan volgt verwijzing volgens artikel 12b Sv. De klager moet ontvankelijk zijn, dus rechtstreeks belanghebbende en niet te laat. En het hof moet vinden dat vervolging of verdere vervolging had moeten plaatsvinden. Bij die laatste vraag kijkt het hof zowel naar het bewijs als naar de wenselijkheid van vervolging: is er voldoende basis voor een verdenking, en is het zinvol en gepast om deze zaak aan de strafrechter voor te leggen.

Geen afdoening met een strafbeschikking

Wordt vervolging bevolen, dan mag het openbaar ministerie de zaak in beginsel niet zelf afdoen met een strafbeschikking. Dat is een straf die het openbaar ministerie zonder rechter oplegt; het hof heeft juist bepaald dat een rechter naar de zaak moet kijken. Het hof kan hier wel uitdrukkelijk anders over beslissen, bijvoorbeeld als een afdoening buiten de rechter om in dat geval passend is.

Weigeren op gronden van algemeen belang

Het tweede lid geeft het hof de ruimte een bevel te weigeren op gronden die aan het algemeen belang zijn ontleend. Het hof kan dus vinden dat er op zichzelf genoeg bewijs is, maar dat vervolging toch niet moet volgen. Te denken valt aan een zeer oud feit waarin de betrokkene al zwaar is geraakt door andere gevolgen, of aan een situatie waarin vervolging meer schade zou aanrichten dan zij oplost. Het hof neemt hier dezelfde afweging over die de officier van justitie eerder maakte, en toetst die met eigen ogen.

Wat het bevel kan inhouden

Het derde lid geeft het bevel scherpte. Het hof kan daarin opdragen dat de officier van justitie de rechter-commissaris inschakelt om bepaalde onderzoekshandelingen te laten verrichten, zoals het horen van getuigen of het laten opstellen van een deskundigenrapport. Ook kan het hof opdragen dat de betrokkene wordt gedagvaard, zodat de zaak daadwerkelijk op zitting komt. Zo voorkomt het hof dat een bevel in de praktijk blijft steken in een dossier dat opnieuw op de plank belandt.

Een voorbeeld. Een slachtoffer van zware mishandeling klaagt over een sepot wegens onvoldoende bewijs, terwijl twee omstanders nooit zijn gehoord. Het hof vindt het beklag gegrond en beveelt vervolging, met de opdracht dat de officier van justitie eerst aan de rechter-commissaris vraagt die twee getuigen te horen. Blijkt daaruit voldoende bewijs, dan volgt de dagvaarding.

In de praktijk

Voor de klager betekent een bevel niet dat er een veroordeling komt: het betekent dat de zaak aan de strafrechter wordt voorgelegd, die zelfstandig oordeelt en ook kan vrijspreken. Voor degene wiens vervolging is bevolen, begint de gewone strafprocedure met alle rechten die de verdachte daarin heeft; hij kon daarvoor al zijn kant van het verhaal geven, want zonder hem te horen of behoorlijk op te roepen mag het hof geen bevel geven. Wijst het hof het beklag af, dan is dat het einde van deze weg: tegen die beslissing staat geen gewoon rechtsmiddel open.