Artikel 29b Sv: Bijstand van een tolk bij het verhoor van de verdachte

Een verhoor heeft geen zin, en is bovendien niet eerlijk, als de verdachte niet begrijpt wat hem wordt gevraagd. Dit artikel bepaalt daarom dat in alle gevallen waarin een verdachte wordt gehoord die het Nederlands niet of onvoldoende beheerst, de hulp van een tolk wordt ingeroepen. Het is geen gunst en het hangt niet af van de vraag of iemand erom vraagt.

Wanneer een tolk nodig is

De drempel ligt niet bij het volledig ontbreken van kennis van het Nederlands: ook onvoldoende beheersing is genoeg. Iemand kan zich in het dagelijks leven prima redden en toch de nuances missen die in een verhoor het verschil maken, zoals het onderscheid tussen weten en vermoeden, of tussen afspreken en overwegen. Bij twijfel hoort een tolk te worden ingeschakeld, niet weggelaten.

Wie de tolk oproept

De verhorende ambtenaar roept de tolk op, tenzij de wet iets anders bepaalt. Tijdens het voorbereidend onderzoek, dus in de fase voor de zitting, mag dat mondeling; in alle andere gevallen gebeurt de oproeping schriftelijk. Voor het overleg met de eigen advocaat geldt een aparte regel: artikel 28 Sv bepaalt dat de advocaat daarvoor zelf een tolk oproept.

Vastlegging

Dat een tolk heeft bijgestaan, wordt vermeld in het proces-verbaal. Zo is later te zien in welke taal het verhoor is gevoerd en dat er is vertaald. Blijkt achteraf dat de verklaring op een vertaalfout berust, dan is dat een aanknopingspunt om de betrouwbaarheid van het verhoor aan de orde te stellen.

Een voorbeeld. Een verdachte spreekt redelijk Nederlands en zegt dat hij het wel begrijpt. Tijdens het verhoor blijkt hij een vraag over een tijdstip verkeerd te hebben opgevat, waardoor zijn antwoord niet klopt met de rest. In zo'n geval hoort het verhoor te worden voortgezet met een tolk, zodat misverstanden niet als tegenstrijdigheden in het dossier belanden.

In de praktijk

Zeg het meteen als u de taal onvoldoende beheerst, en laat u niet verleiden tot het idee dat het wel gaat omdat u snel klaar wilt zijn. Geef aan welke taal of welk dialect u spreekt, zodat de juiste tolk komt. Merkt u tijdens het verhoor dat de vertaling niet klopt of dat u iets niet begrijpt, zeg dat dan direct; het is beter een verhoor stil te leggen dan een onjuiste verklaring te laten vastleggen. Controleer bij het lezen van het proces-verbaal of uw woorden goed zijn weergegeven en maak zo nodig een opmerking, zoals artikel 29a Sv mogelijk maakt.