Artikel 404 Sv: Tegen welke vonnissen hoger beroep openstaat

Tegen welke vonnissen hoger beroep openstaat

Tegen de vonnissen betreffende misdrijven, door de rechtbank als einduitspraak of in de loop van het onderzoek ter terechtzitting gegeven, staat hoger beroep open voor de officier van justitie bij het gerecht dat het vonnis heeft gewezen, en voor de verdachte die niet van de gehele telastlegging is vrijgesproken.
Tegen de vonnissen betreffende overtredingen, door de rechtbank alseinduitspraak of in de loop van het onderzoek gegeven, staat hoger beroep open voor de officier van justitie bij het gerecht dat het vonnis heeft gewezen, en voor de verdachte die niet van de gehele telastlegging is vrijgesproken, tenzij terzake in de einduitspraak: a. met toepassing van artikel 9a van het Wetboek van Strafrecht geen straf of maatregel werd opgelegd, of b. geen andere straf of maatregel werd opgelegd dan een geldboete tot een maximum – of, wanneer bij het vonnis twee of meer geldboetes werden opgelegd, geldboetes tot een gezamenlijk maximum – van € 50.
In afwijking van het tweede lid staat voor de verdachte hoger beroep open tegen een bij verstek gewezen vonnis als bedoeld in het tweede lid, onder a en b, indien de dagvaarding of oproeping om op de terechtzitting in eerste aanleg te verschijnen of de aanzegging of oproeping voor de nadere terechtzitting aan de verdachte niet in persoon is gedaan of betekend en zich geen andere omstandigheid heeft voorgedaan waaruit voortvloeit dat de dag van de terechtzitting of van de nadere terechtzitting de verdachte tevoren bekend was. De vorige zin is niet van toepassing in geval de dagvaarding of oproeping binnen zes weken nadat door de verdachte op de voet van artikel 257e verzet is gedaan, rechtsgeldig aan de verdachte is betekend met inachtneming van artikel 36g.
Tegen de in het tweede lid, onder a en b, bedoelde vonnissen waartegen geen hoger beroep openstaat, staat evenmin beroep in cassatie open, tenzij zij een overtreding betreffen van een verordening van een provincie, een gemeente, een waterschap of een met toepassing van de Wet gemeenschappelijke regelingen ingesteld openbaar lichaam.
Zijn in eerste aanleg strafbare feiten gevoegd aan het oordeel van de rechtbank onderworpen, dan kan de verdachte alleen hoger beroep instellen van die gevoegde zaken waarin hij niet van de gehele telastlegging is vrijgesproken.

Toelichting

Niet tegen elk vonnis van de rechtbank staat hoger beroep open, en niet iedereen kan het instellen. Dit artikel wijst aan wie in beroep kan gaan bij misdrijven en bij overtredingen, en noemt de gevallen waarin de wet die weg bij lichte uitkomsten afsluit.

Misdrijven

Bij vonnissen over misdrijven kunnen twee partijen in hoger beroep: de officier van justitie bij het gerecht dat het vonnis heeft gewezen, en de verdachte. Voor de verdachte geldt één beperking: hij moet niet van de hele tenlastelegging zijn vrijgesproken. Wie volledig is vrijgesproken heeft niets meer te bestrijden en kan dus niet opkomen tegen zijn eigen vrijspraak.

Het maakt niet uit of het om de einduitspraak gaat of om een beslissing die tijdens het onderzoek op de zitting is gegeven; artikel 406 Sv bepaalt wel wanneer zo'n tussenbeslissing aan de orde kan komen.

Overtredingen: soms is de weg dicht

Bij overtredingen geldt dezelfde hoofdregel, maar met een drempel. Is in de einduitspraak geen straf of maatregel opgelegd omdat de rechter volstond met een schuldigverklaring op grond van het Wetboek van Strafrecht, of is niet meer opgelegd dan een geldboete tot ten hoogste € 50 — bij meer boetes: samen ten hoogste € 50 — dan staat er geen hoger beroep open.

De gedachte daarachter is dat het gerechtshof niet belast moet worden met zaken waarin nauwelijks iets op het spel staat. Tegen die vonnissen is dan ook geen cassatie mogelijk. Daarop bestaat één uitzondering: gaat het om een overtreding van een verordening van een provincie, een gemeente, een waterschap of van een openbaar lichaam dat is ingesteld met toepassing van de Wet gemeenschappelijke regelingen, dan kan de zaak toch aan de Hoge Raad worden voorgelegd.

Toch beroep bij een verstekvonnis

De drempel zou onredelijk uitpakken voor iemand die van niets wist. Daarom staat voor de verdachte tegen zo'n licht verstekvonnis toch hoger beroep open als de dagvaarding of oproeping voor de zitting niet aan hem in persoon is gedaan of betekend en er ook geen andere omstandigheid is waaruit blijkt dat hij de zittingsdag kende. Dat geldt niet als de dagvaarding of oproeping binnen zes weken na verzet op grond van artikel 257e Sv alsnog rechtsgeldig aan hem is betekend met inachtneming van artikel 36g Sv.

U bent voor een overtreding veroordeeld tot een boete van € 40 en u was op de zitting. Tegen dat vonnis staat geen hoger beroep open: de uitkomst blijft onder de drempel. Was u niet verschenen, had u de dagvaarding nooit persoonlijk gekregen en wist u ook op geen andere manier van de zittingsdag, dan ligt het anders en kunt u alsnog naar het gerechtshof.

Gevoegde zaken

Zijn in eerste aanleg meerdere feiten samen behandeld, dan kan de verdachte alleen hoger beroep instellen in die gevoegde zaken waarin hij niet van de hele tenlastelegging is vrijgesproken. Voor de zaken waarin hij wel volledig is vrijgesproken, blijft het vonnis wat hem betreft staan.

Wat u het beste kunt doen

Kijk eerst of hoger beroep in uw zaak openstaat, en let daarna op de termijn: artikel 408 Sv bepaalt binnen hoeveel dagen u het moet instellen. Twijfelt u over de mogelijkheden, vraag dan meteen advies aan een advocaat, want de termijn loopt door terwijl u nadenkt.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Staat tegen een lichte overtredingszaak hoger beroep open?

Hoge Raad · 2019-09-10 · ECLI:NL:HR:2019:1311

Voor de vraag of het appelverbod bij lichte overtredingszaken geldt, is volgens de Hoge Raad niet beslissend wat de rechtbank bewezen heeft verklaard, maar wat is tenlastegelegd. Omdat de verdachte mede een misdrijf was verweten, stond hoger beroep open en had het hof hem dus terecht in zijn beroep ontvangen. Op een ander punt, de kwalificatie en de straf, vernietigde de Hoge Raad het arrest wel en wees hij de zaak terug.
Levert geweld tegen meerdere slachtoffers één feit op?

Hoge Raad · 2025-04-08 · ECLI:NL:HR:2025:535

Het hof had geoordeeld dat de tenlastegelegde openlijke geweldpleging tegen twee personen een feit vormt, zodat die hele tenlastelegging aan zijn oordeel was onderworpen. De Hoge Raad laat dat oordeel in stand: er is dan geen vrijspraak die buiten het hoger beroep van de verdachte valt. De regel dat de verdachte bij gevoegde zaken alleen kan opkomen tegen de zaken waarin hij niet geheel is vrijgesproken, staat daaraan niet in de weg. Het beroep werd verworpen.
Kan hoger beroep worden ingesteld voordat het vonnis er is?

Hoge Raad · 2023-02-14 · ECLI:NL:HR:2023:174

De Hoge Raad leidt uit de wet af dat hoger beroep pas kan worden ingesteld nadat de rechtbank einduitspraak heeft gedaan, en dat ook de schriftelijke grieven pas daarna kunnen worden ingediend. Een brief die voor de uitspraak bij de griffie binnenkomt, is dus geen grief tegen het vonnis. Pas na de uitspraak kan een procespartij immers beslissen of zij de zaak wil voorleggen en waarover zij wil klagen. Het beroep werd verworpen.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst