Artikel 494a Sv: Het adviesrapport van de raad over een jeugdige verdachte

Vraagt de officier van justitie inlichtingen over een jeugdige verdachte, dan levert de raad voor de kinderbescherming daarvoor een advies. Artikel 494a Sv bepaalt hoe dat advies tot stand komt: kwetsbaarheden van de jongere worden erin genoemd, de jongere en zijn omgeving worden erbij betrokken, en soms kan het achterwege blijven omdat er al kort geleden een rapport lag.

Van verzoek naar advies

Het verzoek om inlichtingen dat de officier van justitie doet, krijgt zijn uitwerking in een advies van de raad. Dat is dus geen losse notitie of telefonische mededeling, maar een rapport dat in het dossier komt en dat de officier van justitie en de rechter lezen voordat zij beslissen over straf of maatregel.

In het advies staat wat er nodig is om een passende reactie te kiezen: hoe de jongere zich ontwikkelt, hoe het thuis en op school gaat, welke hulpverlening loopt of gelopen heeft, en wat volgens de raad zou helpen.

Kwetsbaarheden worden benoemd

Blijkt van specifieke kwetsbaarheden, dan moet daarvan melding worden gemaakt. Denk aan een verstandelijke beperking, aan psychische problematiek, aan taalbegrip dat achterblijft of aan een situatie thuis die de jongere zwaar belast. Zulke informatie is niet alleen van belang voor de strafmaat.

Zij bepaalt ook hoe met de jongere moet worden omgegaan tijdens de procedure zelf: hoe hij wordt bevraagd, hoeveel uitleg hij nodig heeft en of hij een verhoor of een zitting werkelijk kan volgen. Wie kwetsbaar is, heeft recht op een procedure die daarmee rekening houdt.

De jongere en zijn omgeving praten mee

Het advies wordt niet over de jongere heen geschreven. De verdachte zelf en zijn ouders of voogd worden bij het opstellen betrokken; in plaats van de ouders kan dat ook een vertrouwenspersoon zijn. In de praktijk betekent dat gesprekken: met de jongere, met de ouders, en vaak ook met school of hulpverlening.

Dat geeft de jongere en zijn ouders invloed op het beeld dat straks bij de rechter ligt. Wat zij vertellen over de thuissituatie, over de school en over wat er al is geprobeerd, komt terug in het rapport. Het is dus verstandig om zo'n gesprek serieus te nemen en er niet zonder voorbereiding in te stappen.

Wanneer een advies achterwege kan blijven

Is over dezelfde jongere in het jaar voorafgaand aan de inverzekeringstelling al een advies opgesteld, dan kan van een nieuw advies worden afgezien. De gedachte daarachter is praktisch: een recent beeld is er al, en de jongere hoeft niet opnieuw hetzelfde verhaal te vertellen.

Dat is een mogelijkheid en geen verplichting. Is de situatie sinds het vorige rapport wezenlijk veranderd — een verhuizing, een breuk in het gezin, nieuwe diagnostiek — dan kan er alle reden zijn om toch opnieuw te rapporteren. De advocaat kan daarop aandringen.

In de praktijk

Een voorbeeld: een vijftienjarige wordt vervolgd na een vechtpartij. De raad spreekt hem, spreekt zijn vader en belt met de mentor. In het advies staat dat de jongere moeite heeft met het overzien van gevolgen en dat er sinds kort begeleiding is gestart. De kinderrechter kiest mede daardoor voor een taakstraf met voortzetting van die begeleiding.

Voor ouders is het belangrijkste dat zij in beginsel aan tafel horen te zitten. Wordt u niet benaderd terwijl er wel een advies wordt geschreven, meld dat dan bij de advocaat van uw kind. De wet wil dat de jongere en zijn ouders of voogd bij het opstellen worden betrokken; alleen als in plaats van de ouders een vertrouwenspersoon meepraat, is aan die eis ook zonder hen voldaan.