Artikel 69 Sv: Opheffing van de voorlopige hechtenis

Opheffing van de voorlopige hechtenis

Het bevel tot voorlopige hechtenis kan door de rechtbank worden opgeheven. Zij kan dit doen ambtshalve of op het verzoek van de verdachte, dan wel - voor zover het een bevel tot gevangenneming of gevangenhouding betreft - op de voordracht van de rechter-commissaris of op de vordering van de officier van justitie.
De verdachte die voor de eerste maal opheffing verzoekt, wordt, tenzij de rechtbank reeds aanstonds tot inwilliging besluit, op het verzoek gehoord, althans opgeroepen.
In afwachting van de beslissing van de rechtbank op een verzoek, een voordracht of een vordering tot het opheffen van een bevel tot gevangenneming of gevangenhouding, kan de officier van justitie de invrijheidstelling van de verdachte gelasten. Beslist de rechtbank afwijzend, dan wordt het bevel onverwijld verder ten uitvoer gelegd.

Toelichting

Een bevel tot voorlopige hechtenis kan tussentijds worden beëindigd. Dit artikel wijst aan wie dat kan vragen, wie beslist en wat er gebeurt zolang die beslissing er nog niet is. Voor wie vastzit, is dit de belangrijkste weg naar vrijheid buiten de vaste termijnen om.

Wie kan het in gang zetten

De rechtbank kan het bevel opheffen. Zij kan dat uit eigen beweging doen, en op verzoek van de verdachte. Gaat het om een bevel tot gevangenneming of gevangenhouding, dan kan opheffing bovendien worden voorgesteld door de rechter-commissaris of worden gevorderd door de officier van justitie. De verdachte hoeft dus niet te wachten tot een termijn afloopt; hij kan zelf een verzoek indienen.

Het horen van de verdachte

Verzoekt de verdachte voor de eerste keer om opheffing, dan wordt hij daarover gehoord, of in elk geval opgeroepen. Dat hoeft niet als de rechtbank het verzoek meteen toewijst: dan is er niets meer te bespreken en gaat hij naar buiten. Bij een volgend verzoek is horen niet zonder meer voorgeschreven, wat in de praktijk betekent dat het eerste verzoek goed moet worden onderbouwd.

Wanneer opheffing aan de orde is

Opheffing ligt voor de hand als de gronden zijn weggevallen: het onderzoek is afgerond, het vluchtgevaar is niet langer aanwezig, of de verdenking is zo verzwakt dat van ernstige bezwaren niet meer kan worden gesproken. Ook kan zij aan de orde zijn als de hechtenis niet langer in verhouding staat tot de straf die te verwachten is; artikel 67a Sv verbiedt hechtenis die de te verwachten straf zou overtreffen.

In afwachting van de beslissing

Zolang de rechtbank nog niet heeft beslist op een verzoek, een voordracht of een vordering tot opheffing van gevangenneming of gevangenhouding, kan de officier van justitie de verdachte alvast in vrijheid stellen. Wijst de rechtbank het verzoek daarna af, dan wordt het bevel onverwijld verder ten uitvoer gelegd — de verdachte gaat dan dus terug.

Een voorbeeld. Een verdachte zit in gevangenhouding omdat er nog getuigen moesten worden gehoord. Zijn advocaat dient een verzoek tot opheffing in zodra die verhoren zijn afgerond. De raadkamer hoort de verdachte en heft het bevel op, omdat de onderzoeksgrond is vervallen en er geen andere grond overblijft.

In de praktijk

Een verzoek om opheffing is iets anders dan een verzoek om schorsing: bij opheffing eindigt de hechtenis, bij schorsing blijft het bevel bestaan maar wordt de tenuitvoerlegging onder voorwaarden stopgezet. Beide kunnen naast elkaar worden gevraagd. Wordt uw verzoek afgewezen, dan kunt u volgens artikel 87 Sv bij het gerechtshof in hoger beroep komen, uiterlijk drie dagen na de betekening. Dat beroep staat maar eenmaal open: wie het gebruikt tegen de afwijzing van een verzoek om opheffing, kan het niet daarna nog gebruiken tegen de afwijzing van een verzoek om schorsing. Overleg met uw advocaat wat in uw situatie de beste route is.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Mag de rechtbank een verzoek tot opheffing onbesproken laten?

Hoge Raad · 2015-02-10 · ECLI:NL:HR:2015:256

In cassatie in het belang van de wet beslist de Hoge Raad dat tekst noch strekking van het eerste lid het recht van de verdachte beperken om opheffing van de voorlopige hechtenis te verzoeken. De rechtbank mocht dat verzoek daarom niet afdoen met de vaststelling dat de verdachte tegen het bevel tot gevangenhouding geen hoger beroep had ingesteld. Ook een verzoek dat juist de gronden van de hechtenis bestrijdt, moet worden onderzocht. De beschikking is in het belang van de wet vernietigd.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst