Artikel 27c Sv: Mededeling van de verdenking en van je rechten

Wie verdachte is, moet dat weten en moet weten waar hij aan toe is. Dit artikel legt vast dat de verdachte te horen krijgt van welk strafbaar feit hij wordt verdacht en welke rechten hij heeft. Bij een aanhouding gebeurt dat bovendien schriftelijk, zodat je het rustig kunt nalezen in plaats van het te moeten onthouden op het moment dat je wordt meegenomen.

Waarvan je wordt verdacht

Word je staande gehouden of aangehouden, dan wordt je meteen verteld ter zake van welk strafbaar feit je als verdachte bent aangemerkt. Gebeurt geen van beide en word je bijvoorbeeld thuis of op het bureau gehoord, dan krijg je die mededeling uiterlijk voordat het eerste verhoor begint. Het gaat om het feit, niet om het hele dossier: je hoort wat je wordt verweten, niet welk bewijs er ligt.

Als je niet bent aangehouden

Ook de verdachte die niet is aangehouden, krijgt voorafgaand aan zijn eerste verhoor te horen dat hij recht heeft op bijstand van een raadsman, het recht dat in artikel 28 Sv staat. Daarnaast wordt hem verteld dat hij niet hoeft te antwoorden; die mededeling volgt uit artikel 29 Sv, tweede lid. Beheerst hij het Nederlands niet of onvoldoende, dan hoort hij ook van zijn recht op vertolking en vertaling. Een uitnodiging voor een verhoor betekent dus niet dat je zonder advocaat aan de slag moet.

Als je wel bent aangehouden: de schriftelijke mededeling

Het feit — het recht om te horen waarvan je precies wordt verdacht.

Advocaat, tolk en vertaling — het recht op rechtsbijstand en, als je de taal niet voldoende beheerst, op een tolk en op vertaling van stukken.

Zwijgrecht — dat je niet tot antwoorden verplicht bent.

De processtukken — het recht om kennis te nemen van de stukken in je zaak, op de wijze die de artikelen 30 tot en met 34 Sv regelen.

Voorgeleiding en vrijheid — binnen welke termijn je, als je niet in vrijheid wordt gesteld, voor de rechter-commissaris wordt geleid, en welke mogelijkheden er zijn om opheffing of schorsing van de voorlopige hechtenis te vragen.

Iemand waarschuwen — het recht om een persoon van je vrijheidsbeneming in kennis te laten stellen en, voor wie geen Nederlander is, de consulaire post; artikel 27e Sv regelt dat. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen nog andere rechten worden aangewezen die in de mededeling horen.

Deze schriftelijke mededeling moet je onverwijld na de aanhouding krijgen en in elk geval voordat je voor het eerst wordt verhoord. Beheers je het Nederlands niet of onvoldoende, dan wordt de mededeling gedaan in een taal die je begrijpt. Dat de mededeling is gedaan, wordt vastgelegd in het proces-verbaal, zodat later te controleren is of het is gebeurd.

Een voorbeeld. Iemand wordt op straat aangehouden op verdenking van een mishandeling. Bij de aanhouding hoort hij waarvoor hij wordt meegenomen. Op het bureau krijgt hij een formulier met zijn rechten, waarna hij aangeeft eerst zijn advocaat te willen spreken. Het verhoor begint pas daarna, en in het proces-verbaal komt te staan dat en wanneer hij de mededeling heeft gekregen.

In de praktijk

Lees het papier dat je krijgt echt, hoe onprettig het moment ook is, en bewaar het. Is je iets niet verteld of niet in een taal die je begrijpt, zeg dat dan en zorg dat het in het proces-verbaal komt; je advocaat kan daar later op terugkomen. Wil je een advocaat spreken voordat je verklaart, geef dat dan duidelijk aan. Zolang je niet weet wat je precies wordt verweten, is het verstandig om eerst rechtsbijstand te vragen en pas daarna te beslissen of je vragen beantwoordt.