- De raadkamer is bevoegd de noodige bevelen te geven, opdat het onderzoek hetwelk aan hare beslissing moet voorafgaan, overeenkomstig de bepalingen van dit wetboek zal plaats vinden.
- Door de raadkamer worden het openbaar ministerie, de verdachte en andere procesdeelnemers gehoord, althans hiertoe opgeroepen, tenzij anders is voorgeschreven. Artikel 22, vierde lid, is van overeenkomstige toepassing.
- De verdachte en andere procesdeelnemers kunnen zich bij de behandeling door de raadkamer door een raadsman of advocaat doen bijstaan.
- Indien de verdachte de Nederlandse taal niet of onvoldoende beheerst, wordt de bijstand van een tolk ingeroepen. Het openbaar ministerie roept de tolk op. Artikel 276, derde lid, is van overeenkomstige toepassing.
- Het openbaar ministerie legt aan de raadkamer de op de zaak betrekking hebbende stukken over. De verdachte en andere procesdeelnemers zijn, evenals hun raadsman of advocaat, bevoegd van de inhoud van deze stukken kennis te nemen.
- Het tweede tot en met vijfde lid zijn niet van toepassing, voor zover het belang van het onderzoek hierdoor ernstig wordt geschaad.
←
Terug 22 · Openbaarheid van de behandeling in de raadkamer
Verder 24 · De beschikking van de raadkamer en de toezending daarvan
→
Artikel 23 Sv: Het verloop van een behandeling door de raadkamer
Het verloop van een behandeling door de raadkamer
Wettekst
Toelichting
Dit artikel beschrijft hoe het toegaat bij de raadkamer. Het regelt wie er wordt gehoord, dat je je door een advocaat mag laten bijstaan, dat er een tolk komt als je het Nederlands niet voldoende beheerst, en dat je de stukken van de zaak mag inzien. Aan het slot staat de uitzondering: is het onderzoeksbelang in het geding, dan kunnen die waarborgen tijdelijk opzij worden gezet.
Wat de raadkamer kan bevelen
Voordat de raadkamer beslist, moet duidelijk zijn waarover zij beslist. Zij mag daarom de bevelen geven die nodig zijn om het onderzoek dat aan haar beslissing voorafgaat volgens de regels van dit wetboek te laten verlopen. Denk aan het opvragen van ontbrekende stukken of het laten oproepen van iemand die moet worden gehoord. Het aanleveren van de stukken blijft wel de taak van het openbaar ministerie: de raadkamer kan om aanvulling vragen, maar beslist verder op grond van wat aan haar is overgelegd.
Wie wordt gehoord
De raadkamer hoort het openbaar ministerie, de verdachte en andere procesdeelnemers, of roept hen in elk geval op. Wie na een oproeping niet verschijnt, houdt de zaak dus niet tegen: de behandeling kan doorgaan. Bestaat er twijfel over iemands identiteit, dan kan de raadkamer die op dezelfde manier vaststellen als bij een gewone identiteitscontrole in het strafproces.
Advocaat, tolk en stukken
De verdachte en andere procesdeelnemers kunnen zich laten bijstaan. Bij de verdachte heet die bijstandverlener raadsman; bij anderen, zoals een benadeelde of een beslagene, spreekt de wet van advocaat. In beide gevallen gaat het om dezelfde beroepsgroep. Beheerst de verdachte het Nederlands niet of onvoldoende, dan wordt een tolk ingeschakeld; het openbaar ministerie zorgt ervoor dat die wordt opgeroepen.
Het openbaar ministerie legt de stukken die op de zaak betrekking hebben aan de raadkamer over. De verdachte en de andere procesdeelnemers mogen daarvan kennisnemen, en hun raadsman of advocaat ook. Dat is geen formaliteit: zonder de stukken valt niet te beoordelen of de beslissing die wordt gevraagd terecht is, en kun je er dus ook niets tegenin brengen.
Als het onderzoeksbelang in de weg staat
Op al deze waarborgen bestaat één uitzondering. Voor zover het belang van het onderzoek er ernstig door zou worden geschaad, gelden de regels over horen, bijstand, tolk en stukken niet. Dat kan spelen wanneer een verdachte nog niet mag weten wat de politie al weet, bijvoorbeeld omdat medeverdachten nog niet zijn aangehouden. De uitzondering is beperkt: zij geldt alleen zo ver als het onderzoeksbelang echt vergt, en zodra dat belang wegvalt, herleven de gewone regels. Is van het oproepen van de verdachte afgezien, dan werkt dat ook door in de toezending van de beschikking, waarover artikel 24 Sv gaat.
Een voorbeeld. Het openbaar ministerie vraagt de raadkamer een beslissing te nemen in een zaak waarin nog twee verdachten op vrije voeten zijn. Zou de verdachte nu worden gehoord en alle stukken krijgen, dan is de kans groot dat de anderen gewaarschuwd worden. De raadkamer behandelt de zaak dan zonder hem, en hij krijgt de beschikking en de stukken zodra dat kan.
In de praktijk
Bereid je op een raadkamerbehandeling voor met je advocaat: laat hem de stukken tijdig opvragen en bespreek wat je zelf wilt zeggen. Heb je een tolk nodig, meld dat dan zo snel mogelijk, want het openbaar ministerie moet die oproepen en dat kost tijd. En krijg je een beschikking zonder dat je bent gehoord, vraag dan na of dat op de uitzondering berustte; dat is niet vanzelfsprekend en het is de moeite waard om te weten.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wie mag machtiging geven om beslag te verkopen of te vernietigen?
Een inbeslaggenomen voorwerp mag zonder machtiging niet worden verkocht, vernietigd, prijsgegeven of voor een ander doel dan het onderzoek bestemd, en die machtiging geeft het openbaar ministerie. Dat betekent volgens de Hoge Raad dat alleen het College van procureurs-generaal en de in de Wet op de rechterlijke organisatie genoemde rechterlijke ambtenaren haar kunnen verlenen; de uitoefening van die bevoegdheid kan aan een andere bij het parket werkzame ambtenaar worden opgedragen als het hoofd van het parket daarmee heeft ingestemd. Staat vast dat een voorwerp op grond van zo'n machtiging is vernietigd, dan is het beslag daardoor beëindigd en kan daarover geen beklag meer worden gedaan. De beschikking wordt vernietigd en de zaak gaat terug naar de rechtbank.
-
Mag een procesdeelnemer zich in de raadkamer laten vertegenwoordigen?
De Hoge Raad geeft een regel van algemene aard voor alle raadkamerprocedures: wie als procesdeelnemer niet verschijnt, kan zich laten vertegenwoordigen door een raadsman of advocaat die verklaart daartoe uitdrukkelijk gemachtigd te zijn, waarbij de raadkamer kan bevelen dat de betrokkene toch in persoon verschijnt. Uitzonderingen zijn denkbaar als de bewoordingen of de strekking van de wet of de aard van de procedure zich tegen vertegenwoordiging verzetten. Omdat artikel 23 lid 3 Sv alleen over bijstand door een raadsman of advocaat spreekt, geldt als uitgangspunt dat bijstand door een derde in beginsel niet mogelijk is en vertegenwoordiging door een derde al helemaal niet, tenzij de wet anders bepaalt. Het beroep werd verworpen.
-
Wanneer mag de raadkamer partijen niet horen?
De Hoge Raad overweegt dat wanneer de raadkamer ervan afziet partijen te horen omdat het belang van het onderzoek ernstig wordt geschaad, de openbaarheid van de behandeling achterwege mag blijven. De raadkamer kan daartoe op grond van artikel 22 lid 2 Sv bevelen dat de hele behandeling met gesloten deuren plaatsvindt. Gaat het om de uitvoering van een rechtshulpverzoek, dan mocht de rechtbank uitgaan van wat de buitenlandse autoriteiten over de belangen van hun onderzoek hadden meegedeeld. Het beroep werd verworpen, met een herstel van een kennelijke misslag in de beschikking van de rechtbank.
-
Welke stukken moet de raadkamer zien als geheimhouding is gevraagd?
De Hoge Raad overweegt dat een verplichting tot geheimhouding er niet aan afdoet dat het openbaar ministerie alle op de zaak betrekking hebbende stukken aan de raadkamer moet overleggen en dat de raadkamer die stukken moet betrekken in haar beoordeling. Die geheimhouding geeft doorgaans wel grond om de betrokkene en zijn raadsman inzage in die stukken te onthouden, omdat het belang van het onderzoek anders ernstig wordt geschaad. Met het oog op een effectieve rechtsbescherming kan de raadkamer het openbaar ministerie opdragen eerst bij de buitenlandse autoriteit na te vragen of er concrete bezwaren tegen inzage bestaan; blijkt van geen bezwaren, dan blijft het onthouden van inzage in zoverre achterwege. De rechter hoeft de beslissing op zo'n verzoek niet te motiveren als de geheimhouding zich daartegen verzet. Het beroep werd verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.