Artikel 8 Sv: Toezicht van het College van procureurs-generaal

Het College van procureurs-generaal is de landelijke leiding van het openbaar ministerie. Dit artikel geeft het twee dingen mee: het moet erop toezien dat strafbare feiten op de juiste manier worden vervolgd, en het mag daarvoor bevelen geven aan de hoofden van de parketten. Zo is de vervolging in het hele land uiteindelijk aan één leiding opgehangen.

Waken over een goede vervolging

Het toezicht is niet vrijblijvend. Het College stelt landelijke beleidsregels vast over welke feiten met voorrang worden opgespoord, hoe zaken worden afgedaan en wat op de zitting wordt geëist. Die regels binden het openbaar ministerie zelf: wijkt een officier van justitie er zonder goede reden van af, dan kan de verdediging dat op de zitting aan de orde stellen. Voor de burger maakt dat het optreden van het openbaar ministerie voorspelbaar en toetsbaar.

Bevelen aan de hoofden van de parketten

De bevelen gaan naar de hoofden van de parketten: de hoofdofficier van justitie bij een arrondissementsparket, het landelijk parket of het functioneel parket, en de hoofdadvocaat-generaal bij het ressortsparket. Het kan gaan om algemeen beleid, maar ook om een aanwijzing in één concrete zaak. De officier die de zaak behandelt, blijft degene die op de zitting optreedt en daar verantwoording aflegt over de keuzes die zijn gemaakt.

De grenzen van deze bevoegdheid

Het College gaat over de vervolging, niet over de uitspraak. De rechter beoordeelt zelfstandig of het feit bewezen is en welke straf passend is; een standpunt van het openbaar ministerie is daarbij niet meer dan een standpunt. Boven het College staat de minister, die op grond van de Wet op de rechterlijke organisatie aanwijzingen aan het openbaar ministerie kan geven. Ook die bevoegdheid raakt de rechterlijke beslissing niet.

Een voorbeeld. Voor veelvoorkomende feiten bestaan landelijke uitgangspunten voor de strafeis. Daardoor eist de officier van justitie voor een vergelijkbaar feit in Groningen in beginsel hetzelfde als zijn collega in Maastricht. Meent de verdediging dat in een zaak zonder motivering van dat uitgangspunt is afgeweken, dan kan zij daar op de zitting een punt van maken.

In de praktijk

Het College is geen adres voor je eigen zaak. Wil je iets bereiken in een lopend onderzoek, dan loopt dat via de behandelend officier van justitie, meestal met tussenkomst van je advocaat. Wordt een feit niet vervolgd, wordt de vervolging niet voortgezet of is de zaak met een strafbeschikking afgedaan, dan biedt artikel 12 Sv een aparte weg: beklag bij het gerechtshof. Dat is de route waarlangs de rechter een vervolgingsbeslissing kan toetsen.