Artikel 385 Sv: Uitreiken van de oproeping bij ontdekking op heterdaad

Een oproeping voor de kantonrechter mag alleen worden gebruikt als iemand op heterdaad wordt betrapt. Dit artikel regelt wie de oproeping uitreikt, wat de opsporingsambtenaar daarbij moet doen, wat er gebeurt als de verdachte het stuk weigert aan te nemen, en wanneer de zitting nog dezelfde dag kan plaatsvinden.

Alleen bij ontdekking op heterdaad

Heterdaad betekent dat het feit wordt ontdekt terwijl het wordt begaan of kort daarna. Alleen in die situatie mag een opsporingsambtenaar de zaak zelf op de zitting brengen. Hij doet dat door de verdachte een oproeping uit te reiken die hij zelf heeft gedagtekend en ondertekend. Buiten heterdaad loopt de zaak langs de gewone weg, via de officier van justitie en een dagvaarding.

Die beperking is geen formaliteit. Bij heterdaad staat meestal meteen vast wat er is gebeurd en wie het heeft gedaan, en is er weinig onderzoek meer nodig. Juist dan kan een zaak snel en zonder omweg aan de rechter worden voorgelegd.

Wat de ambtenaar erbij moet doen

Bij de uitreiking licht de ambtenaar, als dat mogelijk is, kort mondeling toe wat er in de oproeping staat en wat de bedoeling ervan is. Iemand krijgt op straat een stuk in handen met een zittingsdatum erin; de wet wil dat hij meteen begrijpt dat daarmee een strafzaak begint.

Van alles wat er gebeurt maakt de ambtenaar melding in zijn proces-verbaal: van de inhoud van de oproeping en van de uitreiking, of — als het stuk niet wordt aangenomen — van het aanbieden, de weigering en de reden die de verdachte daarvoor gaf.

Weigeren verandert niets

Neemt de verdachte de oproeping niet aan, dan geldt het moment van de weigering als het moment van uitreiking. De zaak is dan dus gewoon aanhangig en de zitting gaat door. Het stuk niet aanpakken levert geen uitstel op en geen extra bedenktijd; het levert vooral op dat iemand minder goed weet waarvoor en wanneer hij moet verschijnen.

Berechting nog op dezelfde dag

Is de verdachte aangehouden bij ontdekking op heterdaad, zoals artikel 53 Sv mogelijk maakt, dan kan hem onmiddellijk een oproeping worden uitgereikt om nog diezelfde dag voor de kantonrechter te verschijnen. Hij wordt dan eerst voor het bevoegde openbaar ministerie geleid en daarna voor de kantonrechter.

Omdat er in dat geval geen tijd is voor de gebruikelijke voorbereiding, blijven enkele voorschriften buiten toepassing: de aankondiging in de oproeping dat de omschrijving van het feit wordt aangevuld of verbeterd, de inzage van die aanvulling tien dagen voor de zitting en de toezending ervan. De nadere opgave zelf vervalt niet; het openbaar ministerie legt die bij de aanvang van het onderzoek op de zitting over, en zij vormt de grondslag van de verdere vervolging. Ook kunt u zich in dit geval niet door een gemachtigde advocaat laten vertegenwoordigen: u staat dan zelf voor de kantonrechter.

Wat dit voor u betekent

Krijgt u zo'n oproeping in handen, lees dan meteen welke datum erin staat en waarvan u wordt beschuldigd. Verschijnt u niet, dan kan de kantonrechter de zaak buiten uw aanwezigheid behandelen. Wilt u zich voorbereiden of eerst een advocaat spreken, dan kunt u op de zitting om uitstel vragen; artikel 394 Sv geeft de kantonrechter de ruimte het onderzoek daarvoor te schorsen.