Artikel 237 Sv: Afsluiting van het onderzoek en verzending van de stukken

Het onderzoek door de rechter-commissaris is geen open einde. Zijn de onderzoekshandelingen verricht, of is er geen grond om ermee door te gaan, dan beëindigt hij het onderzoek. De stukken die daarop betrekking hebben stuurt hij naar de officier van justitie, en in afschrift ook naar de verdachte.

Twee gronden om te stoppen

De eerste grond is de eenvoudigste: alles wat gedaan moest worden, is gedaan. De tweede is ruimer: er bestaat geen grond om het onderzoek voort te zetten. Dat kan zich voordoen als verder onderzoek niets meer kan opleveren, of als de reden waarom het onderzoek werd gevraagd is weggevallen. In beide gevallen is het de rechter-commissaris die de knoop doorhakt.

De stukken gaan naar beide kanten

De verdachte krijgt een afschrift van de stukken zonder dat hij daar apart om hoeft te vragen. Dat is belangrijk, want de resultaten van dit onderzoek bepalen mede wat er in het dossier komt te staan waarop de zaak later wordt behandeld. Wie dat pas op de zitting onder ogen zou krijgen, staat op achterstand.

Waarom dit moment telt

Met de beëindiging verschuift het initiatief. De rechter-commissaris is klaar, en het is aan de officier van justitie om te beslissen wat er met de zaak gebeurt: dagvaarden, seponeren of nog iets anders. Voor de verdediging is dit het moment om te bepalen of het onderzoek volledig is geweest, want daarna wordt aanvullend onderzoek vragen ingewikkelder.

Een voorbeeld. De rechter-commissaris heeft op verzoek van de verdediging drie getuigen gehoord en een deskundige benoemd. Als het rapport binnen is en de verhoren zijn verwerkt, beëindigt hij het onderzoek. De officier van justitie krijgt de stukken, de verdachte krijgt een afschrift, en pas dan valt te overzien wat het onderzoek heeft opgeleverd.

In de praktijk

Loop bij ontvangst na of alles wat is verzocht ook daadwerkelijk is gebeurd, en of van elke handeling een stuk in de verzending zit. Ontbreekt er iets, of is een getuige niet gehoord zonder dat daarover een beslissing is terug te vinden, kaart dat dan direct aan bij uw advocaat. Zo'n punt kan later op de zitting worden opgebracht, maar het is doorgaans effectiever om er meteen op te wijzen.

Beëindiging betekent overigens niet dat er nooit meer onderzoek kan plaatsvinden. Zolang de zaak nog niet op zitting is gekomen, kan de verdediging de rechter-commissaris in beginsel opnieuw vragen onderzoekshandelingen te verrichten op grond van artikel 182 Sv. Is de verdachte gedagvaard, dan kan hij getuigen en deskundigen ook bij de officier van justitie opgeven, en is de zitting eenmaal begonnen, dan beslist de rechter die de zaak behandelt over verder onderzoek.