Artikel 210 Sv: Wie bepaalt welke getuigen de rechter-commissaris hoort

Het horen van getuigen is een van de kerntaken van de rechter-commissaris. Dit artikel bepaalt wie zo'n verhoor in gang kan zetten en geeft hem de bevoegdheid de dagvaarding van een getuige te bevelen. Daarnaast bevat het een bijzondere regeling voor het geval de officier van justitie een getuige heeft toegezegd dat hij alleen onder bescherming van zijn identiteit zal worden gehoord.

Drie manieren waarop een verhoor tot stand komt

De rechter-commissaris hoort een getuige wanneer hij dat zelf wenselijk vindt, wanneer de rechter het beveelt, of wanneer de officier van justitie het vordert. Hij kan vervolgens bevelen dat de getuige wordt gedagvaard, zodat die officieel wordt opgeroepen om te verschijnen. De verdediging staat hiermee niet buitenspel: zij kan om het horen van getuigen vragen, maar dat loopt langs andere bepalingen van dit wetboek.

De officier van justitie kan de uitvoering weigeren

Op één punt kan de officier van justitie een bevel tot dagvaarding naast zich neerleggen. Dat mag alleen als hij de getuige heeft toegezegd dat deze op geen andere wijze zal worden gehoord dan als bedreigde getuige of als afgeschermde getuige van wie de identiteit verborgen blijft. Die weigering moet hij met redenen omkleden; zij is dus niet vormvrij en niet vanzelfsprekend.

Daarna volgen twee verplichtingen. De officier van justitie brengt de weigering onverwijld en schriftelijk ter kennis van de rechter-commissaris én van de verdachte, zodat beiden weten dat er een getuige is die niet op de gewone manier wordt gehoord. En hij dient, als hij dat nog niet had gedaan, de vordering in die nodig is om de getuige de status van bedreigde getuige of afgeschermde getuige te geven. Over die status beslist niet hij, maar de rechter-commissaris.

Wanneer de weigeringsregel niet geldt

Wordt de getuige juist gedagvaard als bedreigde getuige of als afgeschermde getuige wiens identiteit verborgen wordt gehouden, dan is er voor de officier van justitie niets te weigeren. Het bevel houdt in dat geval immers al rekening met de bescherming waar het hem om te doen was. Het tweede lid blijft dan buiten toepassing.

Een voorbeeld. In een onderzoek naar een gewelddadige afrekening is een getuige bereid te verklaren, maar alleen als zijn identiteit niet bekend wordt. De rechter-commissaris beveelt een gewone dagvaarding. De officier van justitie weigert die uit te voeren, motiveert dat schriftelijk aan de rechter-commissaris en de verdachte, en vordert dat de getuige als bedreigde getuige wordt gehoord.

In de praktijk

Voor de verdediging is de schriftelijke mededeling het belangrijkste moment: daaruit blijkt dat er een getuige is en dat er over zijn status nog moet worden beslist. Voor een getuige die bang is om te verklaren, is van belang dat een toezegging van de officier van justitie de rechter niet bindt; het is de rechter-commissaris die beoordeelt of de bescherming waarop de toezegging ziet, wordt toegekend. Bespreek zo'n situatie met een advocaat voordat je een afspraak maakt.