- In geval van verdenking van een misdrijf, waarvoor een geldboete van de vijfde categorie kan worden opgelegd en waardoor op geld waardeerbaar voordeel van enig belang kan zijn verkregen, kan overeenkomstig de bepalingen van deze afdeling een strafrechtelijk financieel onderzoek worden ingesteld.
- Een strafrechtelijk financieel onderzoek is gericht op de bepaling van het door de verdachte wederrechtelijk verkregen voordeel, met het oog op de ontneming daarvan op grond van artikel 36e van het Wetboek van Strafrecht.
- Het strafrechtelijk financieel onderzoek wordt ingesteld krachtens een met redenen omklede machtiging van de rechter-commissaris, op vordering van de officier van justitie die met de opsporing van het strafbare feit is belast, verleend.
- De vordering van de officier van justitie is met redenen omkleed. Bij de vordering wordt een lijst van voorwerpen overgelegd die reeds op grond van artikel 94a, tweede, vierde en vijfde lid, in beslag zijn genomen.
- De officier van justitie informeert periodiek uit eigen beweging of op diens verzoek de rechter-commissaris over de voortgang van het strafrechtelijk financieel onderzoek. De rechter-commissaris licht de rechtbank in, indien hij zulks met het oog op artikel 126e, eerste lid, nodig oordeelt. De rechter-commissaris doet hiervan mededeling aan de officier van justitie.
←
Terug 125p · Bevel aan een aanbieder om gegevens ontoegankelijk te maken
Verder 126a · Bevel om inlichtingen over vermogen te geven
→
Artikel 126 Sv: Het strafrechtelijk financieel onderzoek
Het strafrechtelijk financieel onderzoek
Wettekst
Toelichting
Naast het onderzoek naar het strafbare feit kan een apart onderzoek lopen naar het geld: hoeveel heeft iemand aan het feit verdiend? Dit artikel regelt dat strafrechtelijk financieel onderzoek — waarvoor het mag, waarop het is gericht en wie het toestaat.
Wanneer het kan
Het feit moet zwaar genoeg zijn: er moet verdenking bestaan van een misdrijf waarvoor een geldboete van de vijfde categorie kan worden opgelegd. Daarnaast moet er voordeel van enige omvang mee behaald kunnen zijn dat in geld is uit te drukken. Twee eisen dus: een zwaar genoeg feit, en de reële mogelijkheid dat eraan is verdiend. Een verdenking zonder financiële kant draagt dit onderzoek niet. Ook het moment ligt vast: de machtiging moet zijn verleend voordat de zitting begint waarop de strafzaak zelf wordt behandeld; daarna kan het onderzoek niet meer worden ingesteld.
Waarop het is gericht
Het onderzoek dient om te bepalen hoeveel wederrechtelijk verkregen voordeel de verdachte heeft behaald, met het oog op de ontnemingsmaatregel uit het Wetboek van Strafrecht. Het gaat dus niet om schuld of onschuld aan het feit, maar om de vraag wat het feit heeft opgeleverd. Die uitkomst mondt later uit in een aparte ontnemingsprocedure.
Wie het toestaat
Het onderzoek wordt ingesteld op grond van een met redenen omklede machtiging van de rechter-commissaris, verleend op vordering van de officier van justitie die met de opsporing van het feit is belast. Ook die vordering moet met redenen zijn omkleed, en daarbij wordt een lijst gevoegd van voorwerpen die al op grond van artikel 94a Sv in beslag zijn genomen. De rechter-commissaris ziet dus meteen wat er al vastligt.
Toezicht op de voortgang
Een financieel onderzoek kan lang duren en intussen ligt er vaak beslag. Daarom informeert de officier van justitie de rechter-commissaris periodiek over de voortgang, uit zichzelf of op diens verzoek. Vindt de rechter-commissaris het nodig, dan licht hij de rechtbank in, die kan waken tegen nodeloze vertraging; die taak van de rechtbank staat in artikel 126e Sv. Van die melding krijgt de officier van justitie bericht.
Een voorbeeld. Iemand wordt verdacht van jarenlange handel in gestolen goederen. Naast het gewone onderzoek start een financieel onderzoek om in kaart te brengen wat daarmee is verdiend: bankrekeningen, aankopen, contant geld. De rechter-commissaris geeft daarvoor een gemotiveerde machtiging.
In de praktijk
Voor de betrokkene betekent dit onderzoek dat zijn hele vermogenspositie in beeld komt en dat beslag lang kan blijven liggen. Laat u bijstaan door een advocaat met ervaring in ontnemingszaken en houd uw eigen administratie op orde: aankoopbewijzen, leningen en schenkingen kunnen later verklaren waar geld vandaan komt. Vindt u dat het onderzoek te lang duurt, dan kunt u de rechtbank vragen daarnaar te kijken op grond van artikel 126e Sv; over beslag kunt u klagen bij de rechtbank op grond van artikel 552a Sv.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Welke eisen gelden voor een machtiging voor een financieel onderzoek?
De Hoge Raad leidt uit de tekst en de totstandkoming van art. 126 Sv af dat de rechter-commissaris de machtiging voor een strafrechtelijk financieel onderzoek alleen mag geven als er verdenking is van een of meer misdrijven waarop een geldboete van de vijfde categorie staat en waardoor voordeel van enig belang in geld kan zijn verkregen. Is daaraan niet voldaan, dan mogen de rechter-commissaris en in hoger beroep de rechtbank de vordering afwijzen. Wel is onjuist de eis dat de officier van justitie in dat stadium al mededeling zou moeten doen van andere feiten waaruit voordeel zou zijn verkregen. De beschikking werd vernietigd en de zaak teruggewezen.
-
Tot welk moment kan een financieel onderzoek worden ingesteld?
De wet schrijft nergens uitdrukkelijk voor op welk tijdstip een strafrechtelijk financieel onderzoek moet zijn ingesteld. De Hoge Raad leidt uit de wetsgeschiedenis af dat de wetgever heeft bedoeld dat de machtiging moet zijn verleend voordat de behandeling van de strafzaak in eerste aanleg begint. Vordert de officier van justitie op de zitting schorsing van het onderzoek, dan kan het financieel onderzoek ook daarna nog worden ingesteld. Omdat de vordering hier pas na de aanvang van de behandeling was ingediend, was het oordeel dat het onderzoek te laat was ingesteld juist; het beroep werd verworpen.
-
Wie houdt toezicht op de duur van een financieel onderzoek?
De Hoge Raad overweegt dat het de rechtbank is die op grond van art. 126e Sv waakt tegen nodeloze vertraging van een strafrechtelijk financieel onderzoek en die in zo'n geval de beeindiging van het onderzoek kan bevelen. Daar ligt dus het toezicht op het verloop, en niet bij de rechter-commissaris: die hoeft een eerder gegeven machtiging niet na verloop van tijd opnieuw te toetsen. Aan de geldigheid van die machtiging verbindt de wet ook geen termijn. Het beroep werd verworpen.
-
Wat volgt uit het verlenen van een machtiging voor het beslag?
Bij een klacht over conservatoir beslag moet de rechter onder meer nagaan of er verdenking bestaat van een misdrijf waarop een geldboete van de vijfde categorie staat. De Hoge Raad overweegt dat in de vaststelling dat de rechter-commissaris een machtiging voor een strafrechtelijk financieel onderzoek heeft verleend al besloten ligt dat aan die in art. 126 lid 1 Sv gestelde eis is voldaan. De rechtbank hoefde daarover dus niet afzonderlijk te overwegen. Het beroep werd verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.