Artikel 509f Sv: Begrippen in de regeling over terbeschikkingstelling

Dit artikel is een begrippenbepaling. Het geeft zelf niemand een bevoegdheid, maar bepaalt hoe drie woorden moeten worden gelezen in de hele titel over de terbeschikkingstelling: reclasseringsmedewerker, psychiatrisch ziekenhuis en psychiater. Dat lijkt een detail, maar het is het niet: verderop in deze titel hangen ingrijpende beslissingen aan die woorden, zoals opname ter observatie en het oordeel van een deskundige.

Waarom de wet begrippen vastlegt

De regeling over terbeschikkingstelling raakt aan de zorg. Zorgwetten en het strafrecht gebruiken deels dezelfde woorden, maar met een eigen betekenis en een eigen kring van instellingen. Zonder omschrijving zou telkens discussie ontstaan of een bepaalde kliniek of een bepaalde hulpverlener wel valt onder wat de wet bedoelt. Door de begrippen aan andere wetten te koppelen, is dat vooraf duidelijk en hoeft de rechter er niet per zaak over te oordelen.

De drie begrippen

• Reclasseringsmedewerker: iemand die vanuit een daartoe aangewezen instelling tot taak heeft het contact met de ter beschikking gestelde te onderhouden. Het gaat dus om een aangewezen organisatie, niet om willekeurige begeleiding.
• Psychiatrisch ziekenhuis: een accommodatie in de zin van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg of van de Wet zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten. De wet verwijst daarmee naar het zorgstelsel dat ook buiten het strafrecht geldt.

- Psychiater: een arts die voldoet aan de omschrijving in het Wetboek van Strafrecht. Schrijft deze titel een psychiater voor, dan voldoet een andere behandelaar dus niet.

Wat je eraan hebt bij het lezen van de wet

Kom je verderop in deze titel een van deze woorden tegen, dan moet je de betekenis van dit artikel invullen. Dat is bijvoorbeeld van belang bij artikel 509g Sv, waarin de rechter kan bevelen dat iemand ter observatie wordt overgebracht naar een psychiatrisch ziekenhuis of een observatiekliniek.

Een voorbeeld. In een stuk staat dat betrokkene wordt overgebracht naar een psychiatrisch ziekenhuis. Wie wil weten of dat klopt, kijkt niet naar het spraakgebruik maar naar dit artikel: de vraag is of de instelling een accommodatie is in de zin van een van de twee genoemde zorgwetten. Is dat niet zo, dan is de aanduiding in het stuk onjuist, ook al gaat het om een instelling waar psychiatrische zorg wordt gegeven.

In de praktijk

Voor de ter beschikking gestelde en zijn familie is dit artikel vooral een sleutel om stukken te begrijpen. Woorden als reclassering en kliniek klinken alledaags, maar dragen hier een precieze betekenis die bepaalt wie mag rapporteren, wie contact onderhoudt en waar iemand mag worden opgenomen. Twijfel je of de juiste instantie of deskundige is ingeschakeld, dan is dat een punt dat de advocaat bij de rechter aan de orde kan stellen.