Artikel 5.4.13 Sv: Verhoor per videoconferentie op verzoek van een andere EU-lidstaat

Een autoriteit in een andere EU-lidstaat wil soms een getuige, deskundige of verdachte horen die zich in Nederland bevindt, zonder dat die persoon naar het buitenland hoeft te reizen. Met een Europees onderzoeksbevel kan zij vragen om een verhoor per videoconferentie of een andere audiovisuele verbinding. Dit artikel regelt hoe Nederland zo'n bevel uitvoert. Het verhoor wordt afgenomen door de buitenlandse autoriteit, maar een Nederlandse rechter-commissaris (de rechter die toezicht houdt op het strafrechtelijk onderzoek) is erbij en bewaakt de Nederlandse grondbeginselen.

Wie beslist en wanneer kan worden geweigerd

Het bevel komt binnen bij de officier van justitie. Die legt het voor aan de rechter-commissaris via de gewone route voor onderzoekshandelingen door de rechter-commissaris uit artikel 181 Sv. De rechter-commissaris is dan bevoegd het verhoor te laten plaatsvinden.

Naast de algemene weigeringsgronden van artikel 5.4.4 Sv kan de uitvoering hier worden geweigerd als:

• Geen toestemming van de verdachte: de verdachte die moet worden verhoord, stemt niet in met het verhoor;
• Strijd met grondbeginselen: de uitvoering zou in de concrete zaak botsen met de grondbeginselen van het Nederlandse recht.

Deze weigeringsgrond ziet alleen op de verdachte; voor getuigen en deskundigen geldt hij niet.

Voorbereiding door de rechter-commissaris

De praktische afspraken, zoals tijdstip en techniek, maakt de rechter-commissaris met de buitenlandse autoriteit. Hij zorgt ervoor dat de getuige of deskundige wordt opgeroepen en dat de identiteit van de te verhoren persoon wordt vastgesteld. Een verdachte wordt tijdig opgeroepen, zodat hij zijn verdediging werkelijk kan voorbereiden, en wordt gewezen op zijn rechten volgens het recht van de staat die om het verhoor vraagt. Daarbij gelden de regels die het wetboek ook voor een gewoon verhoor door de rechter-commissaris kent.

Tijdens het verhoor

Het verhoor zelf wordt afgenomen door of onder leiding van de buitenlandse autoriteit en volgens het recht van die staat. De rechter-commissaris is aanwezig, zo nodig met een tolk. Merkt hij dat de Nederlandse grondbeginselen worden geschonden, dan grijpt hij direct in zodat het verhoor op een behoorlijke manier verder gaat. Waar nodig worden beschermingsmaatregelen voor de verhoorde persoon afgesproken. Op verzoek van de buitenlandse staat of van de verhoorde zelf wordt een tolk ingeschakeld.

De verdachte krijgt vooraf te horen welke rechten hij heeft, zowel naar Nederlands recht als naar het recht van de verzoekende staat. Getuigen en deskundigen worden vooraf gewezen op hun verschoningsrecht: zij mogen zich beroepen op de Nederlandse regeling (de artikelen 217 tot en met 219b Sv, bijvoorbeeld voor familieleden van de verdachte of beroepsgeheimhouders) of op het verschoningsrecht dat het recht van de verzoekende staat hun geeft.

Proces-verbaal en toepasselijke regels

Na afloop maakt de rechter-commissaris een proces-verbaal op met onder meer datum en plaats, de identiteit van de verhoorde, wie er in Nederland aan het verhoor deelnamen en in welke hoedanigheid, eventuele beëdigingen en de technische omstandigheden. Beschermingsmaatregelen worden daarbij gerespecteerd. Verder zijn enkele Nederlandse regels voor het getuigenverhoor van overeenkomstige toepassing, zoals de verschijningsplicht (artikel 213 Sv), de eed of belofte (de artikelen 215, 216 en 216a Sv) en de gijzeling van een getuige die zonder geldige reden weigert te verklaren (de artikelen 221 tot en met 225 Sv).