Artikel 102 Sv: Wat er gebeurt met geopende zendingen

Is een in beslag genomen zending eenmaal geopend, dan moet er een keuze worden gemaakt: hoort de inhoud in het dossier, of niet? Dit artikel geeft het antwoord, regelt de geheimhouding van wat buiten het dossier blijft en schrijft voor dat alles wordt vastgelegd.

Van belang of niet van belang

Blijkt de inhoud van belang voor het onderzoek, dan voegt de officier van justitie de zending bij de processtukken of bij de stukken van overtuiging. Dat is niet hetzelfde. Een processtuk komt in het dossier, dat de verdachte op grond van artikel 30 Sv mag inzien; de officier van justitie kan die inzage beperken zolang het belang van het onderzoek dat vergt. Een stuk van overtuiging wordt als mogelijk bewijs bij de zaak bewaard; de verdediging kan vragen het te bezichtigen. Blijkt de inhoud niet van belang, dan sluit de officier van justitie de zending weer en stuurt hij die onverwijld door naar de bestemming: de geadresseerde krijgt zijn post alsnog.

Waarmerken

Voor zover het onderzoeksbelang zich daar niet tegen verzet, worden doorgestuurde zendingen vooraf gewaarmerkt. Er komt dus een teken op waaruit blijkt dat het stuk door justitie is geopend. Dat is eerlijk tegenover de ontvanger: hij ziet dat zijn brief onderweg is bekeken en dat het niet aan de vervoerder lag.

Geheimhouding van wat buiten het dossier blijft

Wat er in geopende zendingen stond en niet bij de processtukken terechtkomt, houdt de officier van justitie geheim. Dezelfde geheimhouding geldt voor hem en voor de hulpofficier van justitie ten aanzien van de inlichtingen die een vervoerder op grond van artikel 100 Sv, tweede lid, moet geven, voor zover die niet uit de processtukken blijken. Privézaken die toevallig meelezen, blijven zo binnen het onderzoek en gaan niet rond.

Vastleggen in een proces-verbaal

Van de inbeslagneming, de teruggave, de opening en de verzending maakt de officier van justitie een proces-verbaal op, dat bij de processtukken wordt gevoegd. Zo is achteraf controleerbaar wat er precies is gebeurd en wanneer. Dat is niet alleen administratie: zonder die vastlegging kan een rechter niet toetsen of de machtiging van de rechter-commissaris uit artikel 101 Sv er was en of het openen daarmee gedekt werd.

Een voorbeeld. In een fraudeonderzoek zijn drie zakelijke poststukken uitgeleverd. Twee bevatten facturen die het onderzoek raken; die gaan bij de stukken. Het derde blijkt een persoonlijke brief van een familielid: die wordt gesloten, gewaarmerkt en doorgestuurd, en de inhoud ervan blijft geheim.

In de praktijk

Krijgt u een brief die zichtbaar is geopend en gewaarmerkt, dan weet u dat er beslag op heeft gelegen en dat de inhoud niet in een dossier is beland. Ontbreekt post en meent u dat het beslag daarop niet in stand hoort te blijven, dan kunt u een klaagschrift indienen bij de rechtbank op grond van artikel 552a Sv. Voor de verdediging is het proces-verbaal het belangrijkste stuk: daaruit moet blijken wie wat wanneer heeft geopend en op welke grondslag.