- Een vordering van het openbaar ministerie als bedoeld in artikel 36e van het Wetboek van Strafrecht wordt zo spoedig mogelijk doch uiterlijk twee jaren na de uitspraak in eerste aanleg bij de rechtbank aanhangig gemaakt. Indien het strafrechtelijk financieel onderzoek overeenkomstig het bepaalde in artikel 126f, tweede lid, is gesloten en heropend, wordt de periode van twee jaren verlengd met de tijd verlopen tussen deze sluiting en heropening.
- De officier van justitie doet bij zijn vordering de stukken waarop zij berust aan de rechtbank toekomen. Artikel 258, tweede lid, is van overeenkomstige toepassing.
- De vordering wordt aan degene op wie zij betrekking heeft betekend, onder mededeling van het recht op kennisneming van de stukken. Indien een strafrechtelijk financieel onderzoek is ingesteld wordt de vordering gelijktijdig met de sluiting van het strafrechtelijk financieel onderzoek aan degene tegen wie het is gericht betekend.
- De vordering behelst mede de oproeping om op het daarin vermelde tijdstip ter terechtzitting te verschijnen. De artikelen 260, 263 en 265 tot en met 267 zijn van overeenkomstige toepassing.
←
Terug 511ac · Buitenlandse ambtenaren met een geweldsbevoegdheid in Nederland
Verder 511c · Schikking met de officier van justitie over wederrechtelijk voordeel
→
Artikel 511b Sv: Termijn en betekening van een ontnemingsvordering
Termijn en betekening van een ontnemingsvordering
Wettekst
Toelichting
Wil het openbaar ministerie iemand het geld afnemen dat hij met strafbare feiten heeft verdiend, dan gebeurt dat in een aparte procedure die volgt op de strafzaak. Dit artikel regelt het startpunt daarvan: wanneer de vordering uiterlijk bij de rechtbank moet liggen, welke stukken daarbij horen en hoe de betrokkene ervan op de hoogte wordt gebracht. De maatregel zelf is geregeld in het Wetboek van Strafrecht; hier staat de weg ernaartoe.
De termijn van twee jaar
De vordering wordt zo spoedig mogelijk ingediend, en in elk geval uiterlijk twee jaar na de uitspraak in eerste aanleg in de strafzaak. Die termijn loopt ook door als tegen die uitspraak hoger beroep is ingesteld. Die grens beschermt de betrokkene: hij hoeft niet jarenlang in onzekerheid te blijven of er nog een geldvordering achteraan komt nadat de strafzaak is behandeld. Is de vordering pas na die twee jaar aanhangig gemaakt, dan leidt dat in beginsel tot niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie: de rechtbank komt dan niet toe aan de vraag of er voordeel moet worden ontnomen.
Verlenging bij een financieel onderzoek
Op die termijn bestaat één uitzondering. Is er een strafrechtelijk financieel onderzoek gedaan dat is gesloten en daarna weer heropend, dan wordt de periode van twee jaar verlengd met de tijd die tussen die sluiting en die heropening is verstreken. De achtergrond is praktisch: zolang een onderzoek stilligt, kan het openbaar ministerie zijn vordering niet onderbouwen, en die stilstand mag niet ten koste gaan van de mogelijkheid om te ontnemen.
Welke stukken erbij horen
De officier van justitie stuurt de stukken waarop de vordering berust naar de rechtbank. De vordering zelf wordt betekend aan degene op wie zij betrekking heeft, met de mededeling dat hij het recht heeft de stukken in te zien. Is er een strafrechtelijk financieel onderzoek geweest, dan gebeurt die betekening tegelijk met de sluiting daarvan. Zo weet de betrokkene op hetzelfde moment dat het onderzoek is afgerond en wat er van hem wordt gevorderd.
De oproeping voor de zitting
De vordering is meteen de oproeping: daarin staat op welk tijdstip de betrokkene ter terechtzitting moet verschijnen. Een aantal regels voor de gewone dagvaarding in een strafzaak geldt ook hier. Dat betekent onder meer dat de betrokkene getuigen en deskundigen kan laten oproepen, dat er tussen de betekening en de zitting ten minste tien dagen moeten liggen tenzij de betrokkene met een kortere termijn instemt, en dat de officier van justitie de vordering kan intrekken zolang het onderzoek op de zitting nog niet is begonnen.
Een voorbeeld. Iemand wordt veroordeeld voor handel in verdovende middelen. Anderhalf jaar later ontvangt hij een ontnemingsvordering waarin het openbaar ministerie stelt dat hij daarmee een bepaald bedrag heeft verdiend, met daarbij de datum van de zitting. Hij mag de onderliggende berekening en de stukken inzien, en kan met zijn advocaat bepalen welke getuigen hij wil laten horen over zijn inkomsten en uitgaven.
In de praktijk
Krijg je zo'n vordering, laat hem dan direct bekijken door een advocaat en vraag om de stukken. Ontnemingszaken draaien om berekeningen, en juist daar zit vaak ruimte: kosten die niet zijn meegeteld, aannames over de periode, of inkomsten die een legale bron hebben. Wacht niet tot de zitting met het verzamelen van bankafschriften, facturen en andere bewijsstukken, want die onderbouwing is het belangrijkste wapen in deze procedure.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wat gebeurt er als de ontnemingsvordering te laat wordt ingediend?
De vordering moet binnen twee jaar na de uitspraak in eerste aanleg in de strafzaak bij de rechtbank worden ingediend. Die termijn is er volgens de Hoge Raad om de betrokkene te beschermen: ook bij een langdurig financieel onderzoek moet hem na enige tijd duidelijk worden of nog een vordering volgt, en de termijn draagt bij aan behandeling binnen een redelijke termijn. De wet verbindt aan het missen van de termijn geen gevolg; de wetsgeschiedenis noemt wel niet-ontvankelijkheid, maar dwingt er niet toe die zonder uitzondering te verbinden aan overschrijding. Bijzondere omstandigheden kunnen meebrengen dat de beschermde belangen niet wezenlijk in het geding zijn en dat niet-ontvankelijkverklaring uitblijft. De Hoge Raad verwierp het beroep.
-
Wanneer is de ontnemingsvordering aanhangig gemaakt?
Voor de tweejaarstermijn is volgens de Hoge Raad de datum van de vordering zelf beslissend: die datum geldt als het moment waarop de vordering van de officier van justitie ter betekening is uitgegaan, net als bij een dagvaarding in een strafzaak. Is de vordering niet gedateerd, dan mag de rechter die datum uit de stukken afleiden. Verder beslist de Hoge Raad dat de wetgever aan de enkele omstandigheid dat de vordering binnen twee jaar maar niet zo spoedig mogelijk is ingediend geen niet-ontvankelijkheid heeft willen verbinden. Het beroep werd verworpen.
-
Moet de vordering gelijktijdig met het financieel onderzoek worden betekend?
Is een strafrechtelijk financieel onderzoek ingesteld, dan schrijft de wet voor dat de vordering gelijktijdig met de sluiting daarvan wordt betekend. Het hof stelde vast dat het openbaar ministerie dat niet had gedaan. De Hoge Raad verwerpt de opvatting dat dit zonder meer tot niet-ontvankelijkverklaring van het openbaar ministerie moet leiden: noch de wet noch de wetsgeschiedenis biedt daarvoor aanknopingspunten. Het beroep werd verworpen.
-
Welke betekeningstermijn geldt als de politierechter de vordering behandelt?
Voor het geding bij de politierechter schrijft de wet een dagvaardingstermijn van ten minste drie dagen voor. De Hoge Raad beslist dat die termijn ook geldt voor de betekening van een ontnemingsvordering die bij de politierechter wordt behandeld, hoewel de bepaling over het aanbrengen van zo'n vordering juist dit voorschrift niet noemt. Dat volgt eruit dat de vordering gelijktijdig met de strafzaak kan worden behandeld en betekend. De langere termijn van tien dagen hoefde hier dus niet in acht te worden genomen.
-
Welke maatstaf geldt voor een getuigenverzoek in de ontnemingszaak?
Omdat op de behandeling van de vordering de bepalingen van de eerste afdeling over het onderzoek ter terechtzitting van overeenkomstige toepassing zijn, gelden volgens de Hoge Raad ook de bepalingen over het ter zitting verzoeken en afwijzen van getuigen, in eerste aanleg en langs de appelregeling ook in hoger beroep. Was aan het verzoek een weigering van de officier van justitie voorafgegaan, dan mocht het hof het alleen op de in de wet genoemde gronden afwijzen. Door in plaats daarvan te eisen dat het horen noodzakelijk was, heeft het hof de verkeerde maatstaf aangelegd; de uitspraak werd vernietigd en de zaak verwezen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.