Artikel 12d Sv: Horen van de klager voordat het hof beslist

Het gerechtshof beslist niet over een beklag zonder de klager de kans te geven zijn verhaal te doen. Dit artikel legt die hoofdregel vast: het hof hoort de klager, of roept hem in elk geval behoorlijk op. Wie niet komt opdagen houdt de zaak niet tegen, maar hij moet wel de gelegenheid hebben gehad.

Horen of behoorlijk oproepen

Horen gebeurt in raadkamer: geen openbare zitting, maar een besloten behandeling waarin de klager kan toelichten waarom hij vindt dat er wel vervolgd had moeten worden. Behoorlijk oproepen betekent dat de oproeping hem op tijd en op het juiste adres bereikt, zodat hij een reële keuze heeft om te komen. Is dat niet gebeurd, dan mist de beslissing een wettelijke stap.

Wanneer horen achterwege blijft

• Onbevoegdheid. Gaat de zaak volgens artikel 12b Sv niet over het hof waar zij is ingediend, dan wordt zij doorgestuurd; horen hoort dan bij het bevoegde college.
• Kennelijke gevallen. Wordt de klacht op grond van artikel 12c Sv meteen als kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond afgedaan, dan is horen niet nodig.

- Herhaald beklag. Heeft de klager over hetzelfde feit al eerder geklaagd, dan kan het hof afzien van een nieuwe oproeping.

De uitzondering op het herhaalde beklag

Die laatste uitzondering geldt niet zonder meer. Voert de klager nieuwe omstandigheden aan die, als het hof ze bij het eerdere beklag had gekend, tot een andere beslissing hadden kunnen leiden, dan moet hij wél worden opgeroepen. Het gaat dus niet om hetzelfde verhaal in andere woorden, maar om echt nieuwe feiten: een getuige die zich alsnog meldt, een stuk dat boven water is gekomen, een medisch rapport dat er eerder niet was. Wie opnieuw klaagt, doet er verstandig aan die nieuwe feiten meteen concreet te benoemen.

Meer dan twee klagers

Klagen meer dan twee personen samen, dan hoeft het hof niet iedereen op te roepen. Het derde lid staat toe te volstaan met de twee personen die als eerste in het klaagschrift staan, met naam en adres. Dat houdt de behandeling werkbaar bij grote groepen klagers, terwijl het klaagschrift zelf voor iedereen blijft gelden. Het is dus niet toevallig wiens naam bovenaan staat: zet vooraan wie het beste kan toelichten waar het om gaat.

Een voorbeeld. Na een verkeersongeval met ernstig letsel klagen het slachtoffer en twee familieleden over het uitblijven van vervolging. Het hof roept de twee eerstgenoemden op. Zij lichten in raadkamer toe wat er volgens hen over het rijgedrag bekend is en welk onderzoek niet is gedaan. De familie hoeft niet voltallig aanwezig te zijn om gehoord te worden.

In de praktijk

Krijgt u een oproeping, ga er dan heen als het enigszins kan. Het is het enige moment waarop u het hof zelf kunt uitleggen waarom deze zaak volgens u voor de rechter hoort. Bereid twee of drie punten voor, houd het bij feiten, en geef aan welk onderzoek u nog mogelijk acht. U mag zich laten bijstaan of vertegenwoordigen; artikel 12f Sv regelt dat en zegt ook hoe het zit met inzage in de stukken. Kunt u echt niet, laat dat dan tijdig weten aan het hof.