Artikel 476 Sv: De nieuwe behandeling bij het gerechtshof na verwijzing

De nieuwe behandeling bij het gerechtshof na verwijzing

Het rechtsgeding in de verwezen zaak of zaken wordt bij het gerechtshof gevoerd met overeenkomstige toepassing van de artikelen 412, eerste, tweede en derde lid, 413, 414, 415, 417, 418, eerste en tweede lid, 419, 420 en 421, met dien verstande dat artikel 312 buiten toepassing blijft.
De raadsheer die enig onderzoek in de zaak heeft verricht, neemt op straffe van nietigheid aan het onderzoek op de terechtzitting geen deel.
In de gevallen bedoeld in de artikelen 316 en 347 wordt het onderzoek gevoerd door een daartoe door het gerechtshof aangewezen rechter-commissaris of raadsheer-commissaris die nog geen onderzoek in de zaak heeft verricht.
Het onderzoek en de beraadslaging, bedoeld in de artikelen 348 en 350, geschieden zowel naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting in herziening als van het onderzoek in vorige terechtzittingen, zoals dat volgens daarvan opgemaakt proces-verbaal heeft plaats gehad.
Ten aanzien van de bij de verwijzing vernietigde uitspraken doet het gerechtshof opnieuw recht; ten aanzien van de bij de verwijzing niet vernietigde uitspraak handhaaft het gerechtshof deze met gehele of gedeeltelijke overneming, aanvulling of verbetering van de gronden of doet, met gehele of gedeeltelijke vernietiging van de uitspraak, opnieuw recht met inachtneming van artikel 472, eerste of tweede lid.

Toelichting

Heeft de Hoge Raad de herzieningsaanvraag gegrond verklaard en de zaak naar een gerechtshof verwezen, dan wordt de zaak daar opnieuw behandeld. Dit artikel bepaalt volgens welke regels dat gebeurt, wie er wel en niet aan mag meedoen en wat het hof uiteindelijk beslist.

Volgens welke regels

Het hof volgt in grote lijnen de bepalingen die ook voor het hoger beroep gelden: de voorbereiding van de zitting, de oproeping van de betrokkenen, het onderzoek ter terechtzitting en de uitspraak. Artikel 312 Sv blijft daarbij buiten toepassing. Voor de gewezen verdachte betekent dit dat de behandeling voelt als een gewone inhoudelijke zitting bij een hof, met getuigen, deskundigen en pleidooi.

Rechters die de zaak nog niet kennen

Een raadsheer die eerder onderzoek in de zaak heeft verricht, mag niet meedoen aan het onderzoek op de terechtzitting. Doet hij dat toch, dan is de behandeling nietig. Ook het onderzoek dat tussentijds nodig blijkt wordt opgedragen aan een rechter-commissaris of raadsheer-commissaris die nog geen onderzoek in de zaak heeft gedaan.

Achter die regel zit één gedachte: wie een zaak al heeft onderzocht, heeft zich er een beeld van gevormd. Juist in een herzieningszaak, waar de vraag is of de eerdere beoordeling deugde, moet de rechter die uiteindelijk oordeelt onbevangen naar het dossier kijken.

Wat het hof meeweegt

Het hof beantwoordt de vragen die elke strafrechter beantwoordt: de formele vragen over de geldigheid van de dagvaarding, de bevoegdheid en de ontvankelijkheid van het openbaar ministerie, en daarna de vragen over het bewijs, de strafbaarheid en de straf. Bijzonder is dat het hof daarbij niet alleen put uit de eigen zitting, maar ook uit het onderzoek op eerdere zittingen, zoals dat blijkt uit de processen-verbaal daarvan. Wat er destijds is verklaard, gaat dus niet verloren.

Wat het hof beslist

Voor de uitspraken die de Hoge Raad bij de verwijzing heeft vernietigd, doet het hof opnieuw recht. Is er een uitspraak die niet is vernietigd, dan heeft het hof twee mogelijkheden:

Handhaven: het hof laat de uitspraak staan en kan daarbij de gronden overnemen, aanvullen of verbeteren.
Alsnog vernietigen: het hof vernietigt de uitspraak geheel of gedeeltelijk en doet zelf opnieuw recht, binnen de kaders die de wet voor een gegronde herziening stelt.

Een voorbeeld. Na een gegronde herziening wegens nieuw technisch onderzoek komt de zaak bij een hof dat er niet eerder over ging. Op de zitting worden de oude getuigenverklaringen uit de processen-verbaal betrokken, wordt de nieuwe deskundige gehoord en pleit de raadsman voor vrijspraak. Het hof beslist daarna of het de oude veroordeling handhaaft of vernietigt en de gewezen verdachte vrijspreekt.

In de praktijk

Dit is voor de betrokkene de zitting waar het werkelijk om draait. De Hoge Raad opent de deur, het hof beslist over schuld en straf. Reken op een volwaardige behandeling met bewijsdiscussie, en op een samenstelling van rechters die bewust vrij is gehouden van iedereen die eerder aan de zaak heeft gewerkt.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wat kan het hof in de verwezen herzieningszaak beslissen?

Hoge Raad · 2024-06-11 · ECLI:NL:HR:2024:843

Verklaart de Hoge Raad de aanvraag gegrond zonder de zaak zelf af te doen, dan verwijst hij haar naar een gerechtshof dat de zaak nog niet kende. Die verwijzing tast de onherroepelijkheid van de uitspraak niet aan, want de Hoge Raad vernietigt haar niet. Het is aan het hof om te bezien of er, mede gelet op de grond die tot gegrondverklaring heeft geleid, aanleiding is de uitspraak te vernietigen en opnieuw recht te doen, of haar te handhaven. De Hoge Raad verklaarde de aanvraag gegrond en verwees de zaak.
Hoe ruim is het onderzoek van het hof na verwijzing?

Hoge Raad · 2017-12-19 · ECLI:NL:HR:2017:3189

Is een aanvraag zonder enige beperking gegrond verklaard en de zaak verwezen, dan is de rechter in herziening niet gebonden aan de gronden die tot herziening hebben geleid. Hij moet de zaak binnen de door de wet getrokken grenzen geheel opnieuw onderzoeken, dus naar alle omstandigheden die van belang zijn voor het oordeel over de feiten uit de inleidende dagvaarding. De Hoge Raad verwierp de cassatieberoepen tegen de arresten waarin het hof na die verwijzing de eerdere veroordelingen had gehandhaafd.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst