Artikel 395 Sv: Mondeling vonnis van de kantonrechter

De kantonrechter doet in de regel mondeling uitspraak: hij sluit het onderzoek en zegt daarna, meteen of nog diezelfde dag op een door hem genoemd uur, wat hij beslist. Dit artikel regelt die werkwijze en bepaalt in welke gevallen het vonnis alsnog schriftelijk in het proces-verbaal van de zitting wordt vastgelegd.

Uitspraak op de zitting

Doordat de uitspraak mondeling is, weet u nog dezelfde dag waar u aan toe bent. De keerzijde is dat er niet automatisch een uitgewerkt vonnis komt. Twee zware motiveringsvoorschriften die voor gewone vonnissen gelden — de opgave van de bewijsmiddelen en de bijzondere motivering van de straf — blijven bij deze manier van uitspraak doen buiten toepassing, net als het voorschrift van artikel 357 Sv.

Wanneer het vonnis wordt aangetekend

Het tweede lid noemt de gevallen waarin het vonnis toch in het proces-verbaal van de zitting wordt aangetekend, op de manier die de minister van Justitie voorschrijft.

• Op de zitting bepaald — de kantonrechter beslist dat zelf, uit eigen beweging of op vordering van de officier van justitie of op verzoek van de verdachte of zijn raadsman.
• Later gevraagd — de officier van justitie, de verdachte, zijn raadsman of de benadeelde partij vraagt erom, uiterlijk drie maanden na de uitspraak.
• Rechtsmiddel — er is hoger beroep of cassatie ingesteld, tenzij dat later dan drie maanden na de uitspraak gebeurde of het om een vonnis gaat waarop de selectie van artikel 410a Sv ziet.

- Verstek met bijzonderheden — de uitspraak is bij verstek gedaan terwijl de dagvaarding niet in persoon is betekend en niet blijkt dat de zittingsdag bij de verdachte bekend was, en er zijn getuigen of deskundigen gehoord of een benadeelde partij heeft zich gevoegd; ook hier blijft de aantekening achterwege als het gaat om een vonnis waarop de selectie van artikel 410a Sv ziet.

Inzage en afschrift

Zodra het proces-verbaal is ondertekend, kunnen de verdachte, zijn raadsman en de benadeelde partij daarvan kennisnemen. Vragen zij om een afschrift, dan verstrekt de kantonrechter dat. Verder zijn twee voorschriften uit artikel 365 Sv van overeenkomstige toepassing: zij regelen wanneer ook anderen dan de verdachte en zijn raadsman een afschrift kunnen krijgen, en wat daaronder valt.

Een voorbeeld

U bent op de zitting geweest en de kantonrechter legt u mondeling een geldboete op. Er komt geen uitgewerkt vonnis in de bus. Wilt u weten op welke gronden hij tot zijn oordeel kwam, dan kunt u binnen drie maanden vragen om aantekening van het vonnis in het proces-verbaal en om een afschrift daarvan. Stelt u binnen drie maanden hoger beroep in, dan volgt die aantekening in beginsel vanzelf, maar niet als het vonnis onder de verlofregeling van artikel 410a Sv valt, zoals bij een lichte zaak met alleen een geldboete van niet meer dan 500 euro. Vraag er in dat geval dus zelf tijdig om.

Wat dit voor u betekent

Schrijf op de zittingsdag zelf op wat u hebt gehoord: de beslissing, de opgelegde straf en wat de kantonrechter daarover zei. Overweegt u hoger beroep, wacht dan niet op papier dat misschien niet komt — de beroepstermijn loopt door. Wilt u de zaak nog eens rustig nalezen, vraag dan tijdig om de aantekening en om een afschrift van het proces-verbaal.