Artikel 183 Sv: Onderzoekswensen binnen een lopend onderzoek

Loopt er al een onderzoek van de rechter-commissaris, dan kan de verdachte daarbinnen schriftelijk kenbaar maken welk onderzoek hij nog wenst. Dit artikel geldt voor onderzoek dat is ingesteld op vordering van de officier van justitie of dat de rechter-commissaris zelf is begonnen omdat de verdachte in voorlopige hechtenis zit. De verdachte hoeft dan geen nieuwe procedure te starten: hij haakt aan bij wat er al loopt.

Het verschil met een eigen verzoek

Artikel 182 Sv gaat over de verdachte die zelf het initiatief neemt en de rechter-commissaris vraagt om onderzoek te gaan doen. Dit artikel gaat over de verdachte die zijn wensen inbrengt in een onderzoek dat al aan de gang is. Het gevolg is dat de procedure eenvoudiger is: er is al een rechter-commissaris die de zaak kent, en het gaat alleen nog om de vraag of er iets aan het onderzoek wordt toegevoegd.

Hoe het verloopt

De wens wordt schriftelijk kenbaar gemaakt. De rechter-commissaris stuurt de officier van justitie een afschrift, zodat die weet wat er is gevraagd. Vervolgens beslist hij bij een schriftelijke beschikking die met redenen is omkleed. Die beschikking gaat naar de verdachte, en in afschrift naar de officier van justitie.

De motiveringsplicht is ook hier van belang. De verdachte hoort te lezen waaróm zijn wens is afgewezen, want daarop kan hij zijn volgende stap baseren: bezwaar, of het verzoek later opnieuw en beter onderbouwd doen bij de rechter op de zitting.

Bezwaar bij weigering

Wijst de rechter-commissaris de gewenste onderzoekshandelingen af, dan kan de verdachte binnen veertien dagen een bezwaarschrift indienen bij de rechtbank. Diezelfde termijn geldt bij een afwijzing op grond van artikel 182 Sv. Veertien dagen is kort; het loont dus om meteen na ontvangst van de beschikking met een advocaat te overleggen.

Een voorbeeld. De officier van justitie laat door de rechter-commissaris een belastende getuige horen. De verdachte wil dat daarnaast een tweede persoon wordt gehoord die bij hetzelfde gesprek aanwezig was. Hij kan die wens schriftelijk indienen; de rechter-commissaris beslist gemotiveerd en de verdachte weet waar hij aan toe is.

Waarom dit vroeg gebeurt

De onderzoekshandelingen waar het hier om gaat, verricht de rechter-commissaris zelf, en de verdediging kan daarbij vragen stellen; het opsporingsonderzoek als geheel blijft onder leiding van de officier van justitie staan. Vroeg vragen is meestal beter dan wachten tot de zitting: dan is de herinnering van getuigen ouder, en kan de behandeling van de zaak worden uitgesteld om het onderzoek alsnog te laten doen.

In de praktijk

Wie onderzoekswensen indient, doet er goed aan concreet te zijn: welke persoon, welke vraag, welk stuk, en welk verschil het antwoord kan maken. Dat vergroot de kans op toewijzing en is bovendien nodig als er later bezwaar volgt. Het is werk dat een advocaat gewend is te doen, en het loont om hem er in een vroeg stadium bij te betrekken.