Artikel 383 Sv: Oproeping of dagvaarding bij de kantonrechter

Een strafzaak komt pas op zitting als het openbaar ministerie haar aanbrengt. Bij de kantonrechter kan dat op twee manieren: door een oproeping of door een dagvaarding. Dit korte artikel legt die keuze vast.

Twee wegen naar dezelfde zitting

De dagvaarding is de gebruikelijke weg in het strafproces: een schriftelijk stuk met de tenlastelegging, dat volgens de regels van betekening aan de verdachte wordt uitgereikt of toegezonden.

De oproeping is de eenvoudiger variant. Op zitting brengen door een oproeping komt ook elders in het wetboek voor; wat alleen hier bestaat, is dat de opsporingsambtenaar de zaak zelf aanbrengt door bij ontdekking op heterdaad een oproeping uit te reiken. De uitwerking daarvan staat in de artikelen 384 Sv en volgende: welke feiten zich daarvoor lenen, hoe de oproeping wordt uitgereikt en hoe de korte omschrijving van het feit later wordt aangevuld.

Waarom dit onderscheid bestaat

Bij de kantonrechter gaat het om overtredingen, vaak feiten die ter plekke worden geconstateerd. Een oproeping maakt het mogelijk de zaak snel en zonder papierwinkel op zitting te brengen, soms al dezelfde dag.

De keuze is aan het openbaar ministerie, niet aan u. Wel bepaalt de wet dat de oproeping niet bij elk feit mag worden gebruikt: bij algemene maatregel van bestuur kan die weg voor bepaalde feiten worden uitgesloten.

Wat de twee gemeen hebben

Voor uw positie maakt het minder uit dan de verschillende namen suggereren. In beide gevallen geldt:

• U moet op de zitting verschijnen of u laten vertegenwoordigen; verschijnt u niet, dan kan de rechter verstek verlenen en de zaak buiten uw aanwezigheid afdoen.
• U moet weten wat u wordt verweten. Bij een oproeping mag met een korte aanduiding worden volstaan, maar die wordt aangevuld of verbeterd voordat de behandeling begint.
• U kunt zich laten bijstaan door een advocaat en zelf getuigen laten oproepen of meebrengen.

Een voorbeeld. Een opsporingsambtenaar constateert een overtreding en reikt ter plekke een oproeping uit voor een zitting van de kantonrechter. Een andere verdachte krijgt voor een vergelijkbaar feit weken later een dagvaarding thuisbezorgd. Beiden staan uiteindelijk voor dezelfde rechter.

In de praktijk

Kijk bij ontvangst van zo'n stuk direct naar drie dingen: welk feit u wordt verweten, wanneer en waar de zitting is, en welke rechten erin worden genoemd.

Herkent u zich niet in het verwijt, of heeft u informatie die van belang is, verschijn dan en breng dat naar voren. Ook een overtreding leidt tot een veroordeling die wordt geregistreerd; het loont dus om uw kant van het verhaal te vertellen.