Artikel 439 Sv: De conclusie van de procureur-generaal en de reactie daarop

Voordat de Hoge Raad beslist, krijgt hij een onafhankelijk advies over de zaak: de conclusie van de procureur-generaal. Dit artikel bepaalt wanneer die conclusie wordt genomen, wanneer zij achterwege kan blijven, en dat de advocaat van de verdachte of van de benadeelde partij er nog schriftelijk op mag reageren.

Wat de conclusie is

Op de rechtsdag, of op een latere rechtsdag, neemt de procureur-generaal zijn conclusie en legt die schriftelijk aan de Hoge Raad voor. Daarna wordt de dag voor de uitspraak bepaald.

De procureur-generaal bij de Hoge Raad is geen partij in de zaak. Hij vervolgt niet en verdedigt niet, maar geeft een onafhankelijke, met redenen omklede beoordeling van de aangevoerde klachten en van wat er met het beroep zou moeten gebeuren. De Hoge Raad is niet aan dat advies gebonden, maar het weegt in de praktijk zwaar en is vaak een goede voorspeller van de afloop.

Wanneer de conclusie achterwege blijft

Is er namens de verdachte niet tijdig een schriftuur met klachten ingediend, dan kan de procureur-generaal afzien van een conclusie. Dat past bij zo'n zaak: er zijn dan geen klachten om te beoordelen en het beroep loopt op een niet-ontvankelijkverklaring uit.

Afschrift en schriftelijke reactie

De raadsman die namens de verdachte een schriftuur heeft ingediend, krijgt een afschrift van de conclusie toegezonden. Hetzelfde gebeurt met de advocaat die namens de benadeelde partij klachten heeft ingediend.

Vanaf de verzending van dat afschrift hebben zij twee weken om schriftelijk commentaar op de conclusie aan de Hoge Raad te doen toekomen. Zo kan er nog worden gereageerd op een advies dat de uitkomst kan bepalen — bijvoorbeeld omdat het uitgaat van een lezing van het dossier die de advocaat niet deelt, of omdat het een argument opwerpt dat nog niet ter sprake was.

Een voorbeeld. In een zaak over een bewijsklacht adviseert de procureur-generaal het beroep te verwerpen, omdat hij het oordeel van het gerechtshof begrijpelijk vindt. De cassatieadvocaat ziet in de conclusie een verwijzing naar een passage die volgens hem anders in het proces-verbaal staat, en stuurt binnen twee weken een korte reactie. Daarna doet de Hoge Raad uitspraak.

In de praktijk

Voor de verdachte is de conclusie meestal het eerste inhoudelijke signaal over hoe de zaak ervoor staat. Vraag uw advocaat om een afschrift en om uitleg, ook als de tekst juridisch en lang is.

Wilt u iets tegen de conclusie inbrengen, dan moet dat snel: de termijn van twee weken is kort en loopt vanaf de verzending van het afschrift. Neem daarom meteen contact op als u iets ziet wat niet klopt. Uw advocaat beoordeelt of een reactie zin heeft; niet elke conclusie noopt daartoe.