Artikel 574 Sv: Motivering van de straf na herstelafspraken

Wordt er na mediation toch een straf of maatregel opgelegd, dan moet in het vonnis zichtbaar zijn wat de gemaakte afspraken daarvoor hebben betekend. Dit artikel legt de rechter die extra motiveringsplicht op, bovenop de gewone plicht om de straf te motiveren.

Wat er extra moet worden uitgelegd

De algemene regel staat in artikel 359 Sv, vijfde lid: het vonnis geeft in het bijzonder de redenen op die de straf hebben bepaald of tot de maatregel hebben geleid. Dit artikel voegt daaraan toe dat het vonnis ook rekenschap geeft van de wijze waarop en de mate waarin met herstelafspraken rekening is gehouden.

Dat is dus tweeledig. De rechter legt uit hóe hij de afspraken heeft meegewogen, en in welke mate. Een enkele zin dat de mediation is meegenomen, doet aan die opdracht niet snel recht.

Waarom dit is geregeld

Zonder deze verplichting zou het voor beide betrokkenen gissen blijven. De verdachte die schade heeft vergoed en excuses heeft aangeboden, wil weten of dat verschil heeft gemaakt. Het slachtoffer dat zich heeft ingespannen voor een gesprek, wil zien dat de rechtbank daar iets mee heeft gedaan.

Er is ook een breder belang. Als mensen zien dat herstelafspraken werkelijk meewegen, is de bereidheid om eraan mee te doen groter. Een motivering die dat inzichtelijk maakt, draagt daaraan bij.

Wat u eraan hebt

De motivering is uw aanknopingspunt om het vonnis te beoordelen. Blijkt uit het vonnis niet of nauwelijks wat er met de afspraken is gedaan, dan is dat een punt dat in hoger beroep aan de orde kan worden gesteld.

Let daarbij op het verschil tussen meewegen en doorslaggevend zijn. De rechter hoeft de straf niet te verlagen omdat er afspraken zijn gemaakt; hij moet uitleggen wat hij ermee heeft gedaan. Bij een ernstig feit kan de uitkomst zijn dat de afspraken de strafsoort niet veranderen, maar wel de duur beïnvloeden.

Een voorbeeld. Na een mishandeling is de schade vergoed en zijn afspraken gemaakt over contact. De rechtbank legt een taakstraf op in plaats van een gevangenisstraf en schrijft in het vonnis dat het gesprek en de nagekomen afspraken de keuze voor deze strafsoort hebben bepaald. Daarmee is voor beide partijen zichtbaar wat de mediation heeft opgeleverd.

In de praktijk

Zorg dat de afspraken en de nakoming daarvan in het dossier terechtkomen; de rechter kan alleen meewegen wat hij weet. Enkele punten:

• Lever de overeenkomst in. Een vastgelegde afspraak weegt zwaarder dan een mondelinge toezegging.
• Toon de nakoming aan. Betaalbewijzen of een verklaring van de mediator maken concreet wat er is gebeurd.
• Lees de strafmotivering. Daar staat wat de rechter met uw inspanning heeft gedaan.