Artikel 354a Sv: Vernietiging van een eerdere strafbeschikking door de rechter

Soms is over hetzelfde feit al een strafbeschikking uitgevaardigd — een strafoplegging door het openbaar ministerie zonder tussenkomst van de rechter — terwijl de zaak daarna toch voor de rechter komt. Dit artikel voorkomt dat iemand twee keer voor hetzelfde wordt gestraft: de rechter vernietigt die strafbeschikking, en houdt rekening met wat er al is uitgevoerd.

Wanneer dit speelt

Het artikel ziet op de situatie waarin over hetzelfde feit een strafbeschikking is voorafgegaan en daartegen geen verzet is gedaan. De strafbeschikking staat dan in beginsel vast, maar de zaak wordt om welke reden dan ook alsnog aan de rechter voorgelegd.

In die situatie vernietigt de rechter de strafbeschikking wanneer hij de verdachte vrijspreekt, ontslaat van alle rechtsvervolging of veroordeelt. Vernietiging is dus niet afhankelijk van de uitkomst: bij elk van deze drie beslissingen verdwijnt de eerdere strafbeschikking uit de wereld.

Bij niet-ontvankelijkheid: een keuze

Er is één afwijking. Spreekt de rechter de niet-ontvankelijkheid van het openbaar ministerie uit, dan kán hij de strafbeschikking vernietigen. Hij is daartoe niet verplicht. Dat verschil is logisch: bij niet-ontvankelijkheid oordeelt de rechter niet over het feit zelf, en is er niet altijd reden om de eerdere beslissing weg te nemen.

Al uitgevoerde straf telt mee

Het tweede lid regelt de verrekening. Is de strafbeschikking al geheel of gedeeltelijk uitgevoerd — de boete is betaald, de taakstraf is verricht — dan houdt de rechtbank daarmee rekening bij het bepalen van de straf of maatregel die zij oplegt.

Praktisch betekent dat: wat u al hebt betaald of gedaan, wordt verdisconteerd in de nieuwe straf. U wordt niet geacht opnieuw bij nul te beginnen. Zeg het daarom op de zitting als u al iets hebt voldaan, en neem het betaalbewijs of de bevestiging mee.

Een voorbeeld. Iemand aan wie een strafbeschikking met een geldboete is opgelegd, voldoet dat bedrag. Later blijkt dat hetzelfde voorval onderdeel is van een groter dossier en wordt hij daarvoor gedagvaard. Veroordeelt de rechtbank hem, dan vernietigt zij de strafbeschikking en verlaagt zij de straf met wat hij al heeft betaald.

In de praktijk

Krijgt u een dagvaarding voor een feit waarvoor u al een strafbeschikking hebt gehad, meld dat dan meteen aan uw advocaat en breng de stukken mee. Het is aan u om dat op tafel te leggen; uit het dossier blijkt het niet altijd.

Weet u niet zeker of het om hetzelfde feit gaat, laat dat dan beoordelen. Gaat het om een ander feit, dan is dit artikel niet aan de orde en staan beide zaken los van elkaar. Gaat het wel om hetzelfde, dan is dit een punt dat de rechter moet behandelen.