Artikel 286 Sv: De ondervraging van de verdachte op de zitting

Na de voordracht van de zaak komt de verdachte zelf aan bod. Dit artikel bepaalt dat de voorzitter hem ondervraagt, wie er verder vragen mag stellen, en dat zo veel mogelijk wordt nagegaan of wat hij vertelt op eigen waarneming berust.

Wie vraagt en in welke volgorde

De voorzitter begint met de ondervraging. Zijn er meer verdachten in dezelfde zaak, dan bepaalt hij in welke volgorde zij worden ondervraagd. Verder in de behandeling mogen ook de andere rechters, de officier van justitie, de raadsman en een medeverdachte vragen stellen.

De voorzitter kan beletten dat een vraag wordt beantwoord; de wet verklaart de regeling van artikel 293 Sv hier van overeenkomstige toepassing. Dat is geen willekeur: het beschermt onder meer tegen vragen die niets met de zaak te maken hebben of die onnodig belastend zijn.

Ondervraging zonder anderen erbij

De voorzitter kan bepalen dat de verdachte wordt ondervraagd buiten aanwezigheid van een of meer medeverdachten of getuigen. Dat kan van belang zijn als vrees bestaat dat verklaringen elkaar gaan beïnvloeden, of als een verdachte in het bijzijn van een ander niet vrijuit durft te spreken.

Wie tijdelijk de zaal uit moet, mist wat er in zijn afwezigheid is verklaard. De wet schrijft niet voor dat hij daarover na zijn terugkeer wordt bijgepraat. Moest u zelf even wachten, vraag dan na terugkomst wat er is besproken, zodat u daar nog op kunt reageren.

Antwoorden is niet verplicht

De ondervraging betekent niet dat de verdachte moet praten. Hij is niet verplicht te antwoorden; de voorzitter heeft hem daar aan het begin van de zitting al op gewezen. Hij mag ook op sommige vragen wel en op andere niet ingaan.

Verklaart hij wel, dan wordt zo veel mogelijk onderzocht of zijn verklaring op eigen wetenschap berust. Anders gezegd: heeft hij het zelf gezien, gehoord of meegemaakt, of vertelt hij wat anderen hem hebben verteld? Dat verschil is meer dan een kwestie van gewicht. Alleen wat de verdachte uit eigen wetenschap weet, kan als zijn verklaring voor het bewijs worden gebruikt; wat hij enkel van horen zeggen heeft, telt daarvoor niet mee.

Een voorbeeld. Een verdachte zegt dat een ander het geld heeft weggenomen. De voorzitter vraagt door: hebt u dat zelf gezien, of hebt u dat later gehoord? Hij blijkt het van een derde te hebben. Dat wordt vastgelegd, en op dat punt kan zijn verklaring niet dienen als bewijs uit eigen wetenschap.

In de praktijk

Bereid de ondervraging voor met uw advocaat. Bepaal vooraf waarover u wilt verklaren, en houd u daaraan; halverwege van koers veranderen komt zelden goed over.

Antwoord op wat u werkelijk weet en zeg het eerlijk als u iets niet meer precies herinnert. "Dat weet ik niet meer" is een volwaardig antwoord en beter dan een gok die later door ander bewijs wordt onderuitgehaald.