Artikel 51c Sv: Bijstand en vertegenwoordiging van het slachtoffer

Bijstand en vertegenwoordiging van het slachtoffer

Het slachtoffer kan zich doen bijstaan tijdens het voorbereidende onderzoek en op de terechtzitting.
Het slachtoffer kan zich doen bijstaan door een advocaat, door zijn wettelijk vertegenwoordiger en tevens door een persoon naar keuze.
Het slachtoffer kan zich op de terechtzitting doen vertegenwoordigen door een advocaat, indien deze verklaart daartoe uitdrukkelijk gevolmachtigd te zijn, of door een gemachtigde die daartoe een bijzondere en schriftelijke volmacht heeft.
De politie, de officier van justitie, de rechter-commissaris of de rechter kan de bijstand aan een slachtoffer door zijn wettelijk vertegenwoordiger of door een persoon naar keuze, dan wel de vertegenwoordiging van het slachtoffer door een wettelijk vertegenwoordiger of gemachtigde, weigeren in het belang van het onderzoek of het belang van het slachtoffer. Deze weigering wordt gemotiveerd.
Indien het slachtoffer de Nederlandse taal niet of niet voldoende beheerst, kan hij zich laten bijstaan door een tolk.
Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels worden gesteld inzake de bijstand door een tolk, alsmede inzake de ondersteuning van het slachtoffer bij het begrijpen en bij het zelf worden begrepen bij zijn noodzakelijke contacten met de politie, het openbaar ministerie, de rechter en Onze Minister voor Rechtsbescherming.

Toelichting

Een slachtoffer hoeft er niet alleen voor te staan. Dit artikel geeft hem het recht zich te laten bijstaan tijdens het vooronderzoek en op de zitting, zich onder voorwaarden te laten vertegenwoordigen, en een tolk in te schakelen als hij het Nederlands niet voldoende beheerst.

Bijstand tijdens de zaak

Het slachtoffer kan zich laten bijstaan door een advocaat, door zijn wettelijk vertegenwoordiger en daarnaast door een persoon naar keuze. Die laatste mogelijkheid is ruim bedoeld: een familielid, een vriend of een medewerker van slachtofferhulp. Bijstand kan al bij het vooronderzoek, dus ook bij een verhoor of bij een gesprek met de officier van justitie, en niet pas op de zittingsdag.

Vertegenwoordiging op de zitting

Wie niet zelf naar de zitting wil of kan komen, kan zich laten vertegenwoordigen. Dat kan door een advocaat die verklaart daartoe uitdrukkelijk te zijn gevolmachtigd, of door een gemachtigde met een bijzondere schriftelijke volmacht. Vertegenwoordiging is meer dan bijstand: de ander treedt dan namens het slachtoffer op, bijvoorbeeld om het spreekrecht uit te oefenen of de vordering toe te lichten.

Wanneer bijstand kan worden geweigerd

De politie, de officier van justitie, de rechter-commissaris of de rechter kan bijstand door een wettelijk vertegenwoordiger of door een persoon naar keuze weigeren, en hetzelfde geldt voor vertegenwoordiging door een wettelijk vertegenwoordiger of gemachtigde. Dat kan alleen in het belang van het onderzoek of in het belang van het slachtoffer zelf, bijvoorbeeld wanneer de gekozen persoon ook getuige is of wanneer die de vrije wil van het slachtoffer in de weg staat. De weigering moet worden gemotiveerd.

Een voorbeeld. Een slachtoffer wil bij zijn verhoor worden vergezeld door een familielid dat zelf ook over het feit moet verklaren. Dat kan het onderzoek in de weg zitten, en de bijstand kan dan worden geweigerd, met opgave van redenen. Bijstand door een advocaat blijft in zo'n geval gewoon mogelijk.

Een tolk

Beheerst het slachtoffer het Nederlands niet of niet voldoende, dan kan hij zich laten bijstaan door een tolk. Bij ministeriële regeling kunnen daarover nadere regels worden gesteld, en ook over de ondersteuning van het slachtoffer bij het begrijpen en begrepen worden in zijn contacten met de politie, het openbaar ministerie, de rechter en de minister.

In de praktijk

Regel de bijstand vroeg. Een advocaat kan helpen bij het onderbouwen van een schadevordering, bij een verzoek om inzage in stukken en bij het voorbereiden van het spreekrecht. Wilt u iemand meenemen naar een verhoor of een zitting, meld dat dan van tevoren, zodat er geen discussie ontstaat op de dag zelf. Hebt u een tolk nodig, geef dat dan tijdig door aan de politie of het parket.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wie voegt zich voor een slachtoffer dat onder bewind staat?

Hoge Raad · 2022-11-22 · ECLI:NL:HR:2022:1719

Staan de goederen van een meerderjarig slachtoffer onder bewind, dan kan het zich niet zelf of via zijn eigen advocaat als benadeelde partij voegen, maar moet het in rechte door de bewindvoerder worden vertegenwoordigd. Die bewindvoerder kan zich op de zitting op zijn beurt door een advocaat laten vertegenwoordigen. Is die vertegenwoordiging ten onrechte achterwege gebleven, dan mag de vordering niet om die reden niet-ontvankelijk worden verklaard voordat de kans is gegeven het verzuim te herstellen en die kans niet is gebruikt. Het beroep wordt verworpen, omdat de verdachte naast de voor hetzelfde bedrag opgelegde schadevergoedingsmaatregel geen belang bij zijn klacht heeft.
Wanneer is een schriftelijke volmacht nodig bij de voeging?

Hoge Raad · 2025-04-15 · ECLI:NL:HR:2025:523

Het slachtoffer kan zich laten vertegenwoordigen door een gemachtigde met een bijzondere en schriftelijke volmacht, en die eis geldt ook voor het indienen van het formulier waarmee het zich als benadeelde partij voegt. Gaat het om een rechtspersoon, dan is zo'n volmacht volgens de Hoge Raad niet nodig zolang degene die het formulier heeft getekend namens die rechtspersoon optreedt. Dat het hof de ondertekenaar als vertegenwoordiger van de vennootschap aanmerkte, vond de Hoge Raad niet onbegrijpelijk. Hij verminderde alleen de gevangenisstraf wegens de duur van de procedure en verwierp het beroep voor het overige.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst