Artikel 126nba Sv: Binnendringen in een geautomatiseerd werk van de verdachte

Binnendringen in een geautomatiseerd werk van de verdachte

In geval van verdenking van een misdrijf als omschreven in artikel 67, eerste lid, dat gezien zijn aard of de samenhang met andere door de verdachte begane misdrijven een ernstige inbreuk op de rechtsorde oplevert, kan de officier van justitie, indien het onderzoek dit dringend vordert, bevelen dat een daartoe aangewezen opsporingsambtenaar binnendringt in een geautomatiseerd werk dat bij de verdachte in gebruik is en, al dan niet met een technisch hulpmiddel, onderzoek doet met het oog op: a. de vaststelling van bepaalde kenmerken van het geautomatiseerde werk of de gebruiker, zoals de identiteit of locatie, en de vastlegging daarvan; b. de uitvoering van een bevel als bedoeld in de artikelen 126l of 126m; c. de uitvoering van een bevel als bedoeld in artikel 126g, waarbij de officier van justitie kan bepalen dat ter uitvoering van het bevel een technisch hulpmiddel op een persoon wordt bevestigd; en, ingeval van een misdrijf, waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf van acht jaren of meer is gesteld, dan wel een misdrijf dat bij algemene maatregel van bestuur is aangewezen; d. de vastlegging van gegevens die in het geautomatiseerde werk zijn opgeslagen, of die eerst na het tijdstip van afgifte van het bevel worden opgeslagen, voor zover redelijkerwijs nodig om de waarheid aan de dag te brengen; e. de ontoegankelijkmaking van gegevens, bedoeld in artikel 126cc, vijfde lid. Artikel 11.7a van de Telecommunicatiewet is niet van toepassing op handelingen ter uitvoering van een bevel als bedoeld in de eerste volzin.
Het bevel, bedoeld in het eerste lid, is schriftelijk en vermeldt: a. het misdrijf en indien bekend de naam of anders een zo nauwkeurig mogelijke aanduiding van de verdachte; b. zo mogelijk een nummer of een andere aanduiding waarmee het geautomatiseerde werk kan worden geïdentificeerd en, indien bekend, dat de gegevens niet in Nederland zijn opgeslagen; c. de feiten of omstandigheden waaruit blijkt dat de voorwaarden, bedoeld in het eerste lid, zijn vervuld; d. een aanduiding van de aard en functionaliteit van het technische hulpmiddel, bedoeld in het eerste lid, dat wordt gebruikt voor de uitvoering van het bevel; e. het onderdeel of de onderdelen, genoemd in het eerste lid, met het oog waarop het bevel wordt gegeven en, als dit het onderdeel a, d of e betreft, een duidelijke omschrijving van de te verrichten handelingen; f. ten aanzien van welk deel van het geautomatiseerde werk en welke categorie van gegevens aan het bevel uitvoering wordt gegeven; g. het tijdstip waarop, of de periode waarbinnen aan het bevel uitvoering wordt gegeven; h. in het geval het een bevel, bedoeld in het eerste lid, onderdeel c, betreft, een melding van het voornemen om een technisch hulpmiddel op een persoon te bevestigen.
Het bevel, bedoeld in het eerste lid, wordt gegeven voor een periode van ten hoogste vier weken. Het kan telkens voor een periode van ten hoogste vier weken worden verlengd.
Het bevel, bedoeld in het eerste lid, kan slechts worden gegeven na schriftelijke machtiging op vordering van de officier van justitie te verlenen door de rechter-commissaris. De machtiging vermeldt de onderdelen van het bevel en de periode waarvoor de machtiging van kracht is.
Het bevel, bedoeld in het eerste lid, kan schriftelijk en met redenen omkleed worden gewijzigd, aangevuld, verlengd of beëindigd, met dien verstande dat de officier van justitie voor wijziging, aanvulling of verlenging een machtiging van de rechter-commissaris behoeft. Bij dringende noodzaak kunnen de beslissing van de officier van justitie en de machtiging van de rechter-commissaris mondeling worden gegeven. De officier van justitie en de rechter-commissaris stellen deze in dat geval binnen drie dagen op schrift.
Nadat het onderzoek is beëindigd wordt het technische hulpmiddel verwijderd. Indien het technische hulpmiddel niet of niet volledig kan worden verwijderd en dit risico’s oplevert voor het functioneren van het geautomatiseerde werk stelt de officier van justitie de beheerder van het geautomatiseerde werk daarvan in kennis en stelt de nodige informatie ter beschikking ten behoeve van de volledige verwijdering. Het bepaalde in artikel 126cc, eerste lid, is van overeenkomstige toepassing.
Het toezicht op de uitvoering van het bevel, bedoeld in het eerste lid, door de ambtenaren, bedoeld in artikel 141, onderdeel d, en de personen, bedoeld in artikel 142, eerste lid, onderdeel b, wordt uitgeoefend door de inspectie, bedoeld in artikel 65 van de Politiewet 2012, overeenkomstig het bepaalde in hoofdstuk 6 van de Politiewet 2012.
Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld omtrent: a. de autorisatie en deskundigheid van de opsporingsambtenaren die kunnen worden belast met het binnendringen en het onderzoek, bedoeld in het eerste lid, en de samenwerking met andere opsporingsambtenaren; b. de geautomatiseerde vastlegging van gegevens over de uitvoering van het bevel, bedoeld in het eerste lid.
Bij algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden gesteld over de toepassing van de bevoegdheid, bedoeld in het eerste lid, in de gevallen waarin niet bekend is waar de gegevens zijn opgeslagen.

Toelichting

Dit artikel bevat de zogenoemde hackbevoegdheid: op bevel van de officier van justitie dringt een daartoe aangewezen opsporingsambtenaar binnen in een geautomatiseerd werk dat bij de verdachte in gebruik is, om daar onderzoek te doen. Het is de meest ingrijpende bevoegdheid uit deze titel, en de wet knoopt er dan ook zware voorwaarden, een rechterlijke machtiging en apart toezicht aan vast.

De voorwaarden

Er moet een verdenking zijn van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, zoals artikel 67 Sv, eerste lid, omschrijft; dat misdrijf moet door zijn aard of door de samenhang met andere misdrijven van de verdachte een ernstige inbreuk op de rechtsorde opleveren; en het onderzoek moet de inzet dringend vorderen. Bovendien moet het gaan om een geautomatiseerd werk dat bij de verdachte in gebruik is, niet bij een willekeurige derde.

Waarvoor het mag worden ingezet

Kenmerken vaststellen van het geautomatiseerde werk of van de gebruiker, zoals de identiteit of de locatie, en die vastleggen.
Een ander bevel uitvoeren: het opnemen van vertrouwelijke communicatie of een tap, zoals de artikelen 126l en 126m Sv die regelen.
Een observatiebevel uitvoeren op grond van artikel 126g Sv; in dat geval kan de officier van justitie bepalen dat een technisch hulpmiddel op een persoon wordt bevestigd, wat in het bevel moet worden gemeld.

- Gegevens vastleggen die zijn opgeslagen of die na het bevel worden opgeslagen, en gegevens ontoegankelijk maken. Deze twee zwaarste vormen zijn beperkt tot misdrijven waarop acht jaar gevangenisstraf of meer staat of die daarvoor apart zijn aangewezen, en alleen voor zover redelijkerwijs nodig om de waarheid aan het licht te brengen.

Wie beslist en hoe lang

De officier van justitie geeft het bevel, maar alleen na een schriftelijke machtiging van de rechter-commissaris. Die machtiging benoemt welke onderdelen van het bevel zijn toegestaan en voor welke periode zij geldt. Het bevel loopt ten hoogste vier weken en kan telkens met ten hoogste vier weken worden verlengd; voor wijziging, aanvulling en verlenging is opnieuw een machtiging nodig. Bij dringende noodzaak mogen beslissing en machtiging mondeling worden gegeven, mits binnen drie dagen op schrift gesteld.

Het bevel is uitgebreid gespecificeerd. Het noemt onder meer het misdrijf, de verdachte, een aanduiding van het geautomatiseerde werk, de onderbouwing van de voorwaarden, de aard en functionaliteit van het gebruikte technische hulpmiddel, met welk doel het bevel wordt gegeven, op welk deel van het geautomatiseerde werk en welke categorie gegevens het ziet, en het tijdstip of de periode van uitvoering. Die precisie is de kern van de begrenzing: het bevel mag geen algemeen zoekrecht opleveren.

Na afloop en het toezicht

Als het onderzoek is beëindigd, wordt het technische hulpmiddel verwijderd. Kan dat niet of niet volledig en levert dat risico's op voor het functioneren van het geautomatiseerde werk, dan licht de officier van justitie de beheerder in en stelt hij de informatie beschikbaar die nodig is om het alsnog volledig te verwijderen. Op de uitvoering door bepaalde ambtenaren houdt de inspectie toezicht die de Politiewet 2012 aanwijst. Verder zijn bij algemene maatregel van bestuur eisen gesteld aan de autorisatie en deskundigheid van de betrokken ambtenaren en aan de vastlegging van gegevens over de uitvoering.

Over de technische kant van deze bevoegdheid zegt de wet bewust weinig, en die kant blijft hier ook buiten beschouwing. De waarborgen zitten niet in de techniek maar in de procedure: een zware verdenking, een gemotiveerd en gespecificeerd bevel, een machtiging van de rechter-commissaris, korte termijnen, verplichte vastlegging en extern toezicht.

In de praktijk

Voor de verdediging is dit artikel een gedetailleerd toetsingskader. Uit het dossier hoort te blijken welk doel het bevel had, welke onderdelen de rechter-commissaris heeft toegestaan, welke periode gold en wat er feitelijk is gedaan. Is er meer vastgelegd dan het bevel toestond, dan raakt dat de rechtmatigheid van het bewijs; op de terechtzitting kan dat worden opgeworpen, waarna artikel 359a Sv bepaalt welke gevolgen de rechter daaraan kan verbinden.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst