- Zowel de officier van justitie als de verdachte kunnen na de mededeling betreffende het rechtsmiddel dat tegen het vonnis openstaat, ter terechtzitting afstand doen van de bevoegdheid om dat rechtsmiddel aan te wenden. Op zijn recht daartoe wordt de verdachte opmerkzaam gemaakt.
- Afstand ter terechtzitting van rechtsmiddelen wordt in het proces-verbaal dier terechtzitting vermeld.
- Indien het opmaken van het proces-verbaal van de terechtzitting achterwege is gebleven, geschiedt de vermelding, dat afstand van rechtsmiddelen is gedaan, in de aantekening, bedoeld in artikel 378a, eerste lid.
←
Terug 380 · Uitspraak door een plaatsvervanger van de politierechter
Verder 382 · Welke zaken de kantonrechter behandelt
→
Artikel 381 Sv: Afstand doen van een rechtsmiddel op de zitting
Afstand doen van een rechtsmiddel op de zitting
Wettekst
Toelichting
Na de uitspraak hoort u welk rechtsmiddel tegen het vonnis openstaat. Dit artikel maakt het mogelijk daar ter plekke afstand van te doen, zodat de zaak meteen vaststaat. Hoeveel tijd u voor dat rechtsmiddel heeft en hoe u het instelt, hoeft de rechter er niet bij te vertellen; dat moet u zelf nagaan.
Wat afstand doen betekent
Zowel de officier van justitie als de verdachte kan, na de mededeling over het rechtsmiddel dat tegen het vonnis openstaat, op de zitting verklaren dat hij van de bevoegdheid om dat rechtsmiddel aan te wenden afziet. De verdachte wordt uitdrukkelijk op dat recht opmerkzaam gemaakt.
Afstand is in beginsel onherroepelijk: wie afstand doet, kan later niet alsnog in hoger beroep, en het vonnis staat wat hem betreft vast. Absoluut is dat niet. De rechter kan oordelen dat van een rechtsgeldige afstand geen sprake was, bijvoorbeeld bij een verschoonbare dwaling over de inhoud van het vonnis of over de betekenis van de eigen verklaring. Een advocaat kan bovendien niet zonder uitdrukkelijke volmacht namens de verdachte afstand doen. Doen beide partijen afstand, dan staat de uitkomst van de zaak meteen vast.
Waarom iemand dat zou doen
Er zijn goede redenen om af te zien van hoger beroep. U weet dan direct waar u aan toe bent, de straf kan worden uitgevoerd en de zaak is afgesloten. Bij een voorwaardelijke veroordeling of een maatregel kan afstand er bovendien toe leiden dat de proeftijd meteen begint te lopen; artikel 366a Sv knoopt daaraan de vermelding van de ingangsdatum in de mededeling die u wordt uitgereikt.
Toch is voorzichtigheid geboden. Op het moment van de uitspraak is de uitgewerkte motivering er vaak nog niet, zeker niet bij een mondeling vonnis van de politierechter. U beslist dan zonder te weten waarop het oordeel precies steunt.
Hoe het wordt vastgelegd
Afstand van rechtsmiddelen op de zitting wordt vermeld in het proces-verbaal van die zitting. Is het opmaken van dat proces-verbaal achterwege gebleven, dan komt de vermelding in de korte aantekening van de uitspraak die artikel 378a Sv voorschrijft.
Die vastlegging beschermt beide kanten. Later kan worden nagegaan of u werkelijk afstand heeft gedaan en op welk moment, en of u daarop is gewezen.
Een voorbeeld. Een verdachte krijgt een geldboete die lager uitvalt dan de eis. Hij wil er vanaf zijn en verklaart op de zitting afstand te doen van hoger beroep. Dat wordt genoteerd; de zaak is daarmee voor hem afgedaan.
In de praktijk
Voel u niet gedwongen om ter plekke te beslissen. U heeft na de uitspraak een termijn om hoger beroep in te stellen, en die termijn is er juist om erover na te denken en advies in te winnen.
Overweegt u toch meteen afstand te doen, overleg dan eerst kort met uw advocaat, zeker als er een voorwaardelijke straf, een maatregel of een schadevergoeding is opgelegd. En bedenk dat afstand alleen uw eigen bevoegdheid raakt: doet de officier van justitie geen afstand, dan kan hij nog steeds in beroep gaan, waarna het gerechtshof de zaak behandelt aan de hand van de bezwaren die tegen het vonnis worden ingebracht en van wat verder nodig is.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer geldt een afstand van hoger beroep niet?
Wie ter zitting afstand doet van zijn recht op hoger beroep, maakt daarmee het vonnis onherroepelijk; dat kan daarna niet meer worden aangetast. De Hoge Raad voegt daaraan toe dat dit alleen anders is bij bijzondere omstandigheden die meebrengen dat de verklaring niet als een afstand in de zin van dit artikel kan gelden, bijvoorbeeld wanneer aannemelijk is dat de verdachte verschoonbaar heeft gedwaald over de inhoud van het vonnis of over de betekenis van zijn eigen verklaring. Dat de verdachte niet wist dat de veroordeling op zijn strafblad zou komen, is zo'n omstandigheid niet. Het beroep werd verworpen.
-
Moet de rechter onderzoeken of de verdachte de afstand begreep?
Het gerechtshof had vastgesteld dat de verdachte afstand had gedaan van hoger beroep terwijl zij niet begreep wat dat betekende, en haar toch niet-ontvankelijk verklaard. Volgens de Hoge Raad kan dat oordeel daarop niet rusten: in zo'n geval moet het hof onderzoeken of die dwaling onder de gegeven omstandigheden verschoonbaar was. Dat de verdachte ter zitting geen advocaat naast zich had, is daarbij niet beslissend. De uitspraak werd vernietigd.
-
Moet de politierechter uitleggen hoe je hoger beroep instelt?
Een verdachte had ter zitting gezegd dat hij in hoger beroep wilde, maar stelde het rechtsmiddel te laat formeel in. De Hoge Raad merkt op dat de wet er niet in voorziet dat de politierechter een verdachte die, nadat hem de gelegenheid tot afstand is geboden, zegt het rechtsmiddel te willen gebruiken, voorlicht over de formaliteiten die daarvoor nodig zijn. Dat gegeven, en dat de verdachte in eerste aanleg geen advocaat had, moest het gerechtshof betrekken bij zijn beslissing over een verontschuldigbare termijnoverschrijding. De uitspraak werd vernietigd en de zaak teruggewezen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.