Artikel 126uc Sv: Identificerende gegevens vorderen bij georganiseerde misdaad

In een onderzoek naar georganiseerde criminaliteit is vaak eenvoudige informatie nodig om iemand te kunnen identificeren: een naam bij een klantnummer, een adres bij een bestelling. Van de vorderingsbevoegdheden in deze titel is die van dit artikel de minst ingrijpende. Zij stelt de opsporingsambtenaar in staat een beperkt aantal identificerende gegevens op te vragen bij degene die in beroep of bedrijf gegevens verwerkt; wie thuis alleen voor zichzelf een administratie bijhoudt, valt erbuiten.

De voorwaarden

Ook voor deze lichte bevoegdheid geldt het uitgangspunt van artikel 126o Sv: er moet redelijkerwijs kunnen worden vermoed dat een georganiseerd verband ernstige misdrijven beraamt of pleegt. Het opvragen van de gegevens moet bovendien het onderzoek dienen. Er is geen machtiging van de rechter-commissaris nodig en de officier van justitie hoeft er niet aan te pas te komen; de keerzijde is dat de bevoegdheid inhoudelijk streng is begrensd.

Welke gegevens

• Naam, adres, woonplaats en postadres waaronder de betrokkene bekend staat.
• Geboortedatum en geslacht: gegevens die voorkomen dat twee naamgenoten door elkaar lopen.
• Administratieve kenmerken, zoals een klant- of dossiernummer waarmee iemand in de administratie is terug te vinden.

- Bij een rechtspersoon treden daarvoor in de plaats: de naam, het adres, het postadres, de rechtsvorm en de plaats van vestiging.

Twee harde grenzen

De vordering mag niet worden gericht tot de verdachte, en wie zich op een verschoningsrecht kan beroepen is niet verplicht eraan te voldoen; artikel 96a Sv bevat die uitzondering. Daarnaast blijven bijzondere persoonsgegevens erbuiten: gegevens over godsdienst of levensovertuiging, ras, politieke gezindheid, gezondheid, seksueel leven of vakbondslidmaatschap kunnen op deze grondslag niet worden gevorderd.

Vorm en verantwoording

De vordering is schriftelijk en vermeldt om wie het gaat, welke gegevens worden gevraagd, binnen welke termijn en op welke wijze zij moeten worden verstrekt, en op welke bepaling zij berust. Bij dringende noodzaak mag zij mondeling worden gedaan; de opsporingsambtenaar stelt haar dan achteraf op schrift en zorgt dat de ontvanger die binnen drie dagen krijgt.

Van de verstrekking maakt hij proces-verbaal op. Daarin komen de vordering, de verstrekte gegevens, een omschrijving van het georganiseerd verband en de feiten en omstandigheden waaruit blijkt dat aan de voorwaarden is voldaan. Die omschrijving van het verband vervangt hier de aanduiding van een verdachte, want die is er niet noodzakelijk.

Een voorbeeld. In een onderzoek naar een verband dat pakketten met verdovende middelen verzendt, vordert de opsporingsambtenaar bij een vervoerder de naam en het adres die horen bij een verzendnummer. Wil het onderzoek daarnaast weten wat er nog meer via dat account is verzonden, dan zijn dat geen identificerende gegevens meer en is een andere grondslag nodig, zoals artikel 126ud Sv.

In de praktijk

Ontvangt u als bedrijf zo'n vordering, kijk dan of zij schriftelijk is, welke bepaling de grondslag vormt en of de gevraagde gegevens werkelijk identificerend zijn. Wordt er meer gevraagd, dan past dat niet binnen dit artikel. Bent u degene wiens gegevens zijn verstrekt, dan vindt u de vordering en het proces-verbaal in beginsel terug in het dossier.