Artikel 177a Sv: Stukken en inlichtingen voor de rechter-commissaris

Een rechter-commissaris kan alleen iets zinnigs beoordelen als hij weet wat er speelt. Dit artikel legt daarom een plicht op de officier van justitie: richt hij een vordering tot de rechter-commissaris, dan zorgt hij ervoor dat die tijdig alle relevante stukken krijgt, en geeft hij de inlichtingen die nodig zijn om zijn taak goed te kunnen uitoefenen.

Waarom dit nodig is

De rechter-commissaris toetst ingrijpende beslissingen en verricht onderzoek, maar hij heeft geen eigen opsporingsapparaat en zit niet aan tafel bij het onderzoeksteam. Wat hij weet, weet hij uit wat hem wordt aangereikt. Wordt een vordering ondersteund met alleen dat deel van het dossier dat haar goed doet uitkomen, dan is de toets een schijnvertoning. Deze bepaling maakt de toets betekenisvol.

Wat 'relevant' betekent

Relevant is niet hetzelfde als gunstig voor de vordering. Ook informatie die de verdenking juist zwakker maakt of die laat zien dat een minder ingrijpend middel volstaat, hoort erbij. De officier van justitie kan zich hier niet beperken tot zijn eigen conclusie: de rechter-commissaris moet zelf kunnen wegen.

Tijdig

Het woord tijdig doet er even hard toe. Stukken die pas op het laatste moment binnenkomen, kunnen niet meer serieus worden bestudeerd. Wie een beslissing vraagt onder tijdsdruk die hij zelf heeft veroorzaakt, ondermijnt de toetsing. Alleen bij werkelijke spoed hoort de beoordeling onder druk te staan, en ook dan geldt dat wat er is, wordt aangeleverd.

Een voorbeeld. De officier van justitie vordert een machtiging voor een ingrijpende onderzoeksmaatregel. In het dossier zit ook een verklaring die de betrokkenheid van de verdachte juist relativeert. Die verklaring hoort mee te gaan, want zij kan het oordeel over de noodzaak van de maatregel veranderen.

Wat de verdediging hiermee kan

Blijkt later dat de rechter-commissaris zijn beslissing nam zonder informatie die er wél was, dan is dat een punt dat op de zitting aan de orde kan komen. De vraag is dan niet alleen of de beslissing inhoudelijk juist was, maar ook of zij is genomen op een volledig beeld. De rechter die de zaak behandelt, kan daaraan gevolgen verbinden bij de beoordeling van het bewijs of van de rechtmatigheid van het optreden.

In de praktijk

Voor de verdachte speelt dit artikel zich af buiten zijn gezichtsveld: het gaat over het verkeer tussen twee ambtsdragers, meestal terwijl het onderzoek nog loopt en hij van niets weet. Toch is het een van de bepalingen die bepalen hoeveel een rechterlijke toets waard is. Wie later het dossier krijgt, kan nagaan welke stukken aan een vordering ten grondslag lagen en wat er op dat moment nog meer bekend was.