- Processen-verbaal, verslagen van deskundigen of andere stukken worden op last van de voorzitter, wanneer een van de rechters of de officier van justitie dit verlangt, voorgelezen.
- Voorlezing heeft ook plaats op verzoek van de verdachte, tenzij de rechtbank ambtshalve of op vordering van de officier van justitie anders beveelt.
- De voorlezing van de stukken kan, tenzij de officier van justitie of de verdachte zich daar op redelijke gronden tegen verzet, worden vervangen door een mondelinge mededeling van de korte inhoud door de voorzitter.
- Ten bezware van de verdachte wordt geen acht geslagen op stukken, die niet zijn voorgelezen of waarvan de korte inhoud niet overeenkomstig het derde lid is meegedeeld.
←
Terug 300 · Bespreking van de geestvermogens buiten aanwezigheid van de verdachte
Verder 302 · Vragen stellen aan degene die het spreekrecht uitoefent
→
Artikel 301 Sv: Voorlezen van stukken en het meedelen van de korte inhoud
Voorlezen van stukken en het meedelen van de korte inhoud
Wettekst
Toelichting
Een strafdossier bestaat uit papier: processen-verbaal, verslagen van deskundigen, verklaringen. Wat daaruit tegen de verdachte wordt gebruikt, moet op de zitting aan de orde zijn geweest. Dit artikel regelt hoe dat gebeurt: door voorlezing, of door een mondelinge mededeling van de korte inhoud.
Wie kan voorlezing vragen
Stukken worden op last van de voorzitter voorgelezen wanneer een van de rechters of de officier van justitie dat verlangt. Ook de verdachte kan om voorlezing vragen. Op zijn verzoek gebeurt het, tenzij de rechtbank uit zichzelf of op vordering van de officier van justitie anders beveelt.
Voorlezing kan worden vervangen door een korte mondelinge weergave van de inhoud door de voorzitter. Dat is de gebruikelijke gang van zaken: dossiers zijn dik, en woordelijk voorlezen zou dagen kosten. Verzet de officier van justitie of de verdachte zich daar op redelijke gronden tegen, dan wordt er wel voorgelezen.
De belangrijkste regel staat in het vierde lid
Op stukken die niet zijn voorgelezen en waarvan ook de korte inhoud niet is meegedeeld, mag geen acht worden geslagen ten nadele van de verdachte. Anders gezegd: wat op de zitting niet aan de orde is geweest, mag niet tegen u worden gebruikt. Gebeurt dat toch, dan volgt volgens de rechtspraak van de Hoge Raad niet automatisch vernietiging van de uitspraak; beslissend is of de verdachte daardoor in zijn belangen is geschaad.
Dat is een van de kernregels van het onderzoek op de zitting. De rechtbank oordeelt op grond van wat daar is behandeld, niet op grond van stukken die zij stilletjes in raadkamer heeft gelezen. Voor de verdediging is het daarom van belang scherp te volgen welke stukken worden genoemd.
Waarom u om voorlezing kunt vragen
Soms is de korte samenvatting van een stuk net iets anders dan wat er staat. Een verklaring kan slagen om nuances die in een samenvatting verdwijnen: een aarzeling, een voorbehoud, een zin die twee kanten op kan. Dan is voorlezing van de betreffende passage zinvol.
Een voorbeeld. In een aangifte staat dat de aangeefster "denkt" dat het de verdachte was, terwijl de samenvatting op de zitting klinkt als een herkenning. De advocaat vraagt om voorlezing van die zin. Daarmee komt de eigen formulering van de aangeefster op de zitting aan de orde.
In de praktijk
Neem uw eigen exemplaar van het dossier mee, of zorg dat uw advocaat de passages heeft gemarkeerd waarop het aankomt. Vragen om voorlezing werkt alleen als u weet welk stuk en welke passage u bedoelt.
Merkt u dat een voor u gunstig stuk helemaal niet ter sprake komt, breng het dan zelf op. De regel van het vierde lid geldt alleen voor stukken die in uw nadeel worden gebruikt, maar een stuk dat u ontlast, weegt pas echt mee als de rechtbank er aandacht aan heeft besteed.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Welke stukken mogen ten nadele van de verdachte meewegen?
Ten bezware van de verdachte wordt geen acht geslagen op stukken die niet zijn voorgelezen of waarvan de korte inhoud niet is meegedeeld. De Hoge Raad citeert dat voorschrift en stelt vast dat het ernstige vermoeden bestaat dat het hof het niet heeft nageleefd, doordat het voor het bewijs verwees naar onderzoeksresultaten uit een ander dossier dat niet tot de stukken van deze zaak behoorde en dat de verdachte ook niet anderszins bekend was. Dat de verdediging had laten weten geen behoefte te hebben aan het voorhouden van stukken en de voorzitter alle stukken als voorgehouden beschouwde, doet daaraan in zo'n geval niet af. De uitspraak werd gedeeltelijk vernietigd en de zaak in zoverre teruggewezen.
-
Wat valt onder het begrip stukken in deze bepaling?
Onder de stukken waarop ten nadele van de verdachte alleen na voorlezing of mededeling van de korte inhoud mag worden gelet, vallen de stukken die van belang kunnen zijn voor het bewijs, voor de strafbaarheid van het feit en van de verdachte of voor de straf of maatregel. Een op een eerdere zitting afgelegde getuigenverklaring waarop de rechter alleen let bij de vraag of het hoger beroep tijdig is ingesteld, hoort daar niet bij; voldoende is dan dat het proces-verbaal van die zitting tot de stukken van het geding behoort. De regel dat zo'n eerder afgelegde verklaring bruikbaar is mits voorgelezen of in korte inhoud meegedeeld, geldt ook voor het onderzoek nadat de Hoge Raad de zaak heeft verwezen of teruggewezen. Het beroep werd verworpen.
-
Moeten al gehoorde getuigen na een nieuwe aanvang opnieuw worden gehoord?
Is een getuige op een eerdere zitting gehoord, dan hoeft het gerecht dat het onderzoek daarna wegens een gewijzigde samenstelling opnieuw aanvangt geen beslissing te nemen over het opnieuw horen van die getuige. De beslissing om hem te horen blijft namelijk in stand. Wie in die fase toch een nieuw verhoor wil, moet op de nadere zitting zelf om oproeping verzoeken. Het beroep werd verworpen; de redelijke termijn was overschreden, maar daaraan verbond de Hoge Raad geen gevolg.
-
Moet de korte inhoud van beeld- en geluidsopnamen worden meegedeeld?
Opnamen van beeld of geluid die redelijkerwijs van belang kunnen zijn voor de beslissingen die de rechter op de zitting moet nemen, horen volgens de Hoge Raad bij de processtukken te worden gevoegd. Dat geldt ook als het materiaal op een gegevensdrager staat. De verdachte en zijn raadsman kunnen die stukken dan al vóór de zitting bekijken of beluisteren; is het materiaal nog geen processtuk, dan kan voeging worden verzocht of bevolen. Het beroep werd verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.