Artikel 482b Sv: Indienen van een vordering tot herziening ten nadele

Dit artikel regelt wie een herziening ten nadele van de gewezen verdachte kan vragen, hoe die aanvraag eruit moet zien en hoe de Hoge Raad haar in eerste instantie beoordeelt. De drempels liggen hoog, en de eerste zeef ligt al bij de vraag of de aanvraag überhaupt in behandeling wordt genomen.

Wie de aanvraag indient

De aanvraag komt van het College van procureurs-generaal, de landelijke leiding van het openbaar ministerie, en wordt bij de Hoge Raad ingediend door middel van een schriftelijke vordering. Een individuele officier van justitie kan dit dus niet op eigen houtje. Het College kan wel een procureur-generaal machtigen om een of meer van de bevoegdheden uit deze afdeling uit te oefenen.

Wat er in de vordering moet staan

De aanvraag vermeldt de gronden waarop zij berust. Daarbij moeten de bewijsmiddelen worden gevoegd waaruit die gronden kunnen blijken, en een kopie van de uitspraak waarvan herziening wordt gevorderd. Het openbaar ministerie moet zijn zaak dus direct compleet op tafel leggen; het kan niet volstaan met de aankondiging dat er iets is gevonden.

Wanneer de aanvraag niet-ontvankelijk is

• Vormgebreken: de aanvraag voldoet niet aan de eisen die hierboven staan.
• Verjaring of overlijden: het recht tot strafvordering voor het feit is op het moment van indienen al vervallen door verjaring of doordat de gewezen verdachte is overleden.
• Al eerder geprobeerd: het gaat om de grond van het nieuwe gegeven en voor hetzelfde feit is al eerder herziening van een onherroepelijke einduitspraak gevorderd. Die grond kan dus maar één keer worden ingezet.
• Geen onherroepelijke einduitspraak: de aanvraag betreft geen onherroepelijke einduitspraak van de rechter in Nederland.

Komt de aanvraag deze zeef door, dan kan de Hoge Raad haar nog steeds meteen afwijzen als zij kennelijk ongegrond is. Dat is het geval als op het eerste gezicht duidelijk is dat de aangevoerde grond niet opgaat. Zo wordt voorkomen dat een gewezen verdachte een volledige procedure moet doorstaan voor een aanvraag die toch nergens toe kan leiden.

De verdere behandeling

Is de aanvraag ontvankelijk en niet kennelijk ongegrond, dan verloopt de behandeling grotendeels volgens de regels die ook voor de gewone herziening gelden: de bepaling van de zittingsdag, de behandeling door de kamer van de Hoge Raad, de conclusie van de procureur-generaal, de afwijzing, de gemotiveerde en openbare uitspraak en de informatie aan het slachtoffer. Ook de regel over de onpartijdige samenstelling van artikel 464a Sv geldt hier.

Een voorbeeld. Het openbaar ministerie vindt in een oude zaak sporenmateriaal dat met nieuwe technieken alsnog bruikbaar is. Het College laat de zaak beoordelen en dient een vordering in met de onderzoeksresultaten en een kopie van de uitspraak. Is de vervolging voor dat feit inmiddels verjaard, dan komt de Hoge Raad aan de inhoud niet toe en volgt niet-ontvankelijkverklaring.

In de praktijk

Voor de gewezen verdachte betekent dit artikel dat er twee onafhankelijke drempels liggen voordat zijn zaak inhoudelijk wordt heropend: een beslissing binnen de top van het openbaar ministerie om de vordering überhaupt in te dienen, en de toets van de Hoge Raad daarna.